Yemeksepeti kuryeleri yeni yıl ile birlikte şirketin açıkladığı zam oranlarının yetersizliği ve artan maliyetleri bile karşılamadığı gerekçesiyle ülkenin çok fazla yerinde direnişe geçti. 18-19-20 Ocak tarihlerinde çoğu yerde iş bırakan kuryeler iş bırakmanın yapılmadığı yerlerde de farklı direniş yöntemleri ile tepkilerini ortaya koydular. Binlerce kuryeyi kapsayan eylemleri ve sürecin gidişatını eylemlerin örgütleyici kurumları olan Turizm, Eğlence ve Hizmet İşçileri Sendikası (TEHİS) başkanı Kubilay Çelik ve Motorlu Kurye İşçileri Dernekleri’nden (MİD) Seyhun Kavut ile konuştuk.

18-19-20 Ocak günleri Yemeksepeti motokurye işçileri ülkenin pek çok yerinde fiili bir grev gerçekleştirdi. Motokuryelerin bu eylemi gerçekleştirme nedenleri neydi?

18-19-20 Ocak’ta başlayıp devam eden süreçte Yemeksepeti’nde çalışan motokuryeler, şirketin açıkladığı zam oranlarının gerçeği yansıtmadığı hatta ortada bir zam olmadığı gerekçesiyle harekete geçti. Piyasanın altında kuryeleri aldatan bu zam oranlarına hali hazırda hiçbir kurye razı değildir. Tüm kuryeler bu zam oranlarından şikayetçidir. Şirket yüzde 32 zam yaptığını söylese de Türkiye’deki enflasyon ve alım gücünün düşüşü düşünüldüğünde, gerçekte motokuryelere asgari ücrete gelen zammın bile altında olan yüzde 10-14 arası bir zam dayatıldı. Bu zam oranını Yemeksepeti motokuryeleri kabul etmedi.

Ücret zammının haricinde öne çıkan taleplerimiz de şu şekilde:

– Paket başı ücretlerin şeffaf ve sabit hale getirilmesi.

– Bonus sistemlerinin ulaşılabilir ve adil olması.

– Mesafe ücretlerinin gerçek maliyetlere göre yeniden düzenlenmesi.

– Olumsuz hava koşullarında ücretli izin ve iş güvenliği önlemleri.

– Kurye temsilcilerinin sürece doğrudan dahil edilmesi.

Gerçekleşen bu fiili greve katılım nasıl oldu? Hangi illerde ne kadar motokurye katılabildi, tümünü tespit edebildiniz mi?

Gerçekleşen bu filli greve binlerce kuryenin katıldığını biliyoruz. Lakin somut bir rakam veremiyoruz. Yaklaşık 40 ilde farklı eylem biçimleriyle katılım söz konusuydu. Konvoy yapma, kontak kapatma, slot salma ve iş yavaşlatma gibi çeşitli eylem biçimleri gerçekleşti ve gerçeklemeye devam ediyor. Konya, Tekirdağ, Kocaeli Körfez ve Gebze, Mersin, Adana, Antalya, Diyarbakır ve Afyon’da konvoy yapıldıktan sonra basın açıklamaları gerçekleşti. Diğer illerde birçok bölge depoları kapandı, birçok bölgede paket teslim süreleri iki saate çıktı.

Direnişe katılmayan kuryeler hakkında da bilgi verebilir misiniz? Direnişe çıkan illerde iş bırakmaya katılmayan kurye sayısı çok mu? Onlarla nasıl bir ilişki sürüyor?

Direnişe aktif olarak katılmayan kuryelerin söyledikleri genel gerekçe daha önceki yıllarda yapılan eylemlerin sonuca ulaşmamış olması. Diğer bir önemli nokta ise bu iş kolundaki tüm platform şirketlerin sözleşmelerinin kuryeleri korumamasıdır. Şirketler sözleşmelerde tek taraflı fesih ve tek taraflı olarak sözleşmeleri değiştirme yetkisine sahiptir. Yani patronlar hiçbir gerekçe göstermeden kuryelerin sözleşmelerini feshedebilir. Bu da kuryeleri işsiz kalma ile baskılanması anlamına geliyor.

Direnişe katılan ve katılmayan işçilerin birbirine düşmemesi için bütün meslektaşlarımızı yönlendiriyoruz. Geçim şartları, ekonomik zor kuryeleri gönülleri direnişten yana olsa bile çalışmaya zorluyor. Bu durumu gören bir yerden hareket ediyoruz.

Sürecin örgütlenmesi hakkında neler söyleyebilirsiniz? Ülke çapında böylesi bir grev nasıl örgütlendi? Tehis’in ve MİD’in buradaki işlevi nasıl oldu?

Mücadele zam oranlarının açıklanması ile başladı. Konya ve Tekirdağ üzerinden direkt sürece dahil olduk. Metinler, talepler ve yönlendirmeler ile başladık. Sürecin Türkiye’ye yayılması için TV kanalları, gazeteler ve sosyal medya aktif olarak kullanıldı. Hali hazırda ilişkide olduğumuz illerle kontaklarımızı sürdürüp sürecin ortaklaşması için mücadeleye devam ediyoruz. Son olarak iletişimde olduğumuz tüm illerden temsilciler ile sürecin devamı hakkında bir toplantı organize ettik. Sürecin devam ettirilmesi için kararlar aldık.

Direniş boyunca işverenden ya da temsilcilerinden olumlu ya da olumsuz geri dönüşler oldu mu? Direniş şirkete nasıl etki etti?

Şirketten olumlu ya da olumsuz bir açıklama gelmedi. Daha önce görülmemiş bir şey olarak İstanbul, Kocaeli gibi illere olumsuz hava koşullarında kuryelerin çalışamamış olduğu günler bonuslarına eklendi. Boykot çağrımızın henüz tam yaygınlaşmadığını biliyoruz. Bunun ile ilgili olarak şirketin büyük bir kayıp yaşamadığını düşünüyoruz. Buna karşılık 18-19 ve 20 Ocak’ta büyük bir değer kaybettiklerini biliyoruz. Çünkü direnişe katılımın yüksekliği şirketin sahada çalışacak kurye bulamamasına sebep oldu.

Bu direnişe halkın desteği nasıl oldu? Başka nerelerden destek gördünüz?

Halktan beklentimiz genel olarak bizim eylemde olduğumuz süreçte Yemeksepeti’ni boykot etmeleri. Şimdilik büyük bir katılım söz konusu değil. Bunun ile ilgili özel hazırlık yapıyoruz. Bunun sonucunda artacağını düşünüyoruz.

Şu an süreç nasıl devam ediyor? İşveren ile bir görüşme veya işverenin yeni bir teklifi var mı? Bu konuda duyumlarınız var mı?

Yemeksepeti kuryelerinin şirkete karşı mücadelesini ortaklaştırmaya çalışıyoruz. İl temsilcileri ile toplantılar yapıp süreci daha güçlü bir şekilde devam ettirmek niyetindeyiz. Henüz yeni bir teklif almadık. Bir duyumumuz da yok. Yemeksepeti şirketi Almanya merkezli Deliveri Hero’ya bağlı olduğu için iki şirkete de mailler attık. Henüz bir dönüş yok.

2022 yılında da Yemeksepeti kuryelerinin ülke çapına yayılan bir direnişleri olmuştu. O günden bugüne kuryelerin iş ve yaşam koşullarında olumlu veya olumsuz nasıl değişiklikler oldu? Dört sene önceki direnişi göz önünde bulunduracak olursak bugünkü direnişi nasıl değerlendirirsiniz?

2022 ve daha sonraki her yıl Yemeksepeti’ne karşı eylemler yaptık. 2022 yılındaki eylemi diğer eylemlerden ayırmak gerekir. Çünkü oradaki mücadeleyi işçi kuryeler yani SGK’lı kuryeler yürütmüştü. Diğer bütün eylemleri kendi hesabına çalışan “esnaf kurye”ler yürüttü. Yemekepeti sektörün balinası olması sebebi ile tüm iş kolundaki çalışma koşullarının belirlenmesini sağlıyor. 2022 yılındaki direnişten sonra şirket SGK’lı kuryeleri bünyesinden çıkarttı. Tamamen kendi hesabına çalışan kuryeleri barındırıyor. Kuryeler Yemeksepeti ve diğer platform şirketlerinde daha da güvencesiz bir biçimde çalışmaya zorlanıyor. Bunun karşısında sendikamız ve derneklerimiz hukuki, bürokratik ve sokak mücadelesi ile karşılık veriyor.

Kendi hesabına çalıştırmaya karşı işçilik hakkını savunan bir dava sürecini başlattık ve sürdürmeye devam ediyoruz. İLO, çalışma bakanlığı, siyasi partiler gibi kurumlar ile bu konuda yasa çıkartılması üzerine görüşmeler ve toplantılara katılıyoruz. Kurumlarımızda, sokakta ve kuryelerin olduğu her alanda bilgilendirme toplantıları ve eğitimler yapmaya çalışıyoruz.

Bir diğer önemli hususta 2022 yılından beri Yemeksepeti şirketine karşı mücadelenin süreklilik kazanmış olmasıdır. Şirkete karşı bazı yıllarda ikişer kez eylemler yaptık. Bu şirketteki sorunlar var olduğu sürece mücadele etmeye devam edeceğiz.

Yakın zamanda Hepsijet’te de ağırlaşan çalışma koşullarına karşı bir direniş olmuştu. Yemeksepeti dışında diğer şirketlerde durum ne?

Kuryelerin çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi için tüm şirketlere karşı mücadele etmeye çalışıyoruz. Hepsijet içerisindeki örgütlenmemiz ve mücadelemiz devam ediyor. Diğer şirketler içerisinde de komiteler ve meclisler kurmaya çalışıyoruz.

Diğer şirketlerin zam oranları asgari ücrete gelen zam oranına yakın bir seviyede olduğu için kuryeler içerisinde bir tartışma olmadı. Kuryelerin militanlığı ve mücadeleleri son yıllarda işçi sınıfı içerisinde görünür olmaya başladı. Motokuryelerin cesaretinin diğer iş kollarına da yayılacağını düşünüyoruz. Tüm motokuryeleri sendikamız ve derneğimiz çatısı altında örgütlenmeye davet ediyoruz.

Kuryeler TEHİS ve Motorlu Kurye İşçileri Dernekleri (MİD) ile nasıl iletişime geçebilir?

MİD için instagram hesabımızı takip edebilir ve hesabın profilindeki formu doldurarak bizimle iletişime geçebilirler.

https://instagram.com/motorlukuryeiscileri/

Sendika için de web sitemizde bulunan formu doldurabilirler.

https://tehis.org/iletisim.php

Şu an Türkiye’nin pek çok yerinden kurye arkadaşlarımız form doldurarak bizimle iletişime geçiyor. Hepsine de dönüş sağlıyoruz.

Başarılar dileriz. Cevaplarınız için teşekkür ederiz.