Doğu Asya’nın kadim ve stratejik coğrafyası, küresel kapitalizmin çoklu krizlerini aşmak adına başvurduğu sürekli savaş ve kutuplaşma stratejisinin en kritik fay hatlarından biri olmayı sürdürüyor. Son günlerde uluslararası basına ve yerel yayın organlarına yansıyan haberler, Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti’nin (KDHC) anayasasında köklü ve tarihsel kırılma niteliği taşıyan değişikliklere gittiğini ortaya koydu. Ana akım burjuva medyası bu gelişmeyi her zamanki gibi yüzeysel bir kişilik kültü ve otokrasi anlatısına sıkıştırsa da, meseleye derinlemesine yaklaştığımızda tablonun çok daha yoğun jeopolitik, sınıfsal ve kurumsal dinamiklere dayandığı görülüyor.
Yeniden Birleşme Paradigmasının Sonu
Yeni anayasa metninin en çarpıcı boyutu, 1948’den bu yana Pyongyang yönetiminin resmi ideolojik omurgasını oluşturan “barışçıl yeniden birleşme” ve “ulusal birlik” hedeflerinin anayasadan tamamen çıkarılmasıdır. Anayasanın ikinci maddesinde yapılan düzenlemeyle KDHC sınırları; kuzeyde Çin ve Rusya, güneyde ise artık açıkça ayrı ve bağımsız bir devlet olarak tanımlanan Güney Kore ile sınır oluşturan topraklar, hava sahası ve karasuları şeklinde yeniden tarif edilmiştir.
Bu adım, yalnızca hukuki bir metin tadilatı değil, 1953 Ateşkes Anlaşması’ndan bu yana süregelen tek Kore tezinden kesin bir kopuştur. Güney Kore’de 2025 yılında göreve gelen ilerici eğilimli Lee Jae-myung hükümetinin 1953 ateşkesini kalıcı bir barış düzenine evriltme yönündeki diplomatik girişimlerine karşın, Pyongyang’ın bu uzlaşma arayışlarını burjuva diplomasisinin bir yatıştırma taktiği olarak kodlaması tesadüf değildir. Çünkü emperyalist dünya sisteminin Asya-Pasifik’teki jandarması konumundaki ABD emperyalizminin Güney Kore ve Japonya ile kurduğu askeri tahkimat, yarımadadaki çelişkileri ulusal uzlaşma zemininden çıkarıp doğrudan emperyalist bloklar arası bir cepheleşmeye dönüştürmüştür. KDHC yönetimi, Güney Kore’yi artık kurtarılması gereken güney yarısı olarak değil, ABD emperyalizminin ileri karakolu ve kalıcı bir karşıt devlet olarak konumlandırıyor.
Bürokratik Merkezileşme ve Devlet Aygıtının Tahkimi
Anayasal dönüşümün ikinci sacayağını ise devlet aygıtı içindeki yetki dağılımının köklü biçimde yeniden yapılandırılması oluşturuyor. Yeni düzenlemeyle birlikte Devlet İşleri Komisyonu Başkanı Kim Jong-un; meclis kararlarını veto etme, meclis oturumda değilken üst düzey devlet yetkililerini atama veya görevden alma ve halkın güvenini kaybettiği gerekçesiyle milletvekillerini azletme yetkileriyle donatılmıştır. Dahası, önceki anayasada yer alan ve meclise lideri görevden alma yetkisi tanıyan maddelerin ilga edilmesi, anayasanın başlangıç bölümünde eski liderler Kim İl-sung ve Kim Jong-il’e yapılan tarihsel atıfların seyreltilmesi dikkat çekicidir.
Üstyapı kurumlarındaki bu keskin merkezileşme altyapıdaki ve dış kuşatmadaki maddi koşullardan bağımsız okunamaz. Dışarıdan ağır ekonomik ambargolar ve nükleer kuşatma altında tutulan, içeride ise savaş ekonomisi koşullarında varlığını sürdürmeye çalışan bürokratik bir devlet aygıtı, kriz dönemlerinde karar alma mekanizmalarındaki tüm ara katmanları tasfiye ederek yürütme gücünü tek bir merkezde toplama eğilimi gösterir. Temsili organların (Yüksek Halk Meclisi) denetim yetkisinin budanması, işçi ve emekçi kitlelerin demokratik inisiyatifinden ziyade, kuşatma altındaki devlet bürokrasisinin kendi bekasını ve komuta zincirini mutlaklaştırma refleksinin kurumsal ifadesidir.
Nükleer Caydırıcılık ve Emperyalist Kutuplaşma
Düzenlemenin üçüncü ve küresel ölçekte en kritik boyutu ise nükleer kuvvetler üzerindeki komuta yetkisinin tahkim edilmesidir. Yeni START anlaşmasının rafa kalktığı, ABD emperyalizminin Çin Halk Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu ile girdiği hegemonya mücadelesini Asya-Pasifik sularına taşıdığı 2026 konjonktüründe, KDHC nükleer kapasitesini rejim güvenliğinin yegâne maddi garantisi olarak görüyor. Nükleer komuta sistemine veya ülke liderliğine yönelik bir saldırı durumunda otomatik karşılık verilmesini öngören ve yetki devrini düzenleyen anayasal hükümler, Pyongyang’ın kendisini Avrasya’daki Batı karşıtı jeopolitik dengenin vazgeçilmez bir askeri unsuru haline getirdiğini gösteriyor.
KDHC’nin yeni anayasası, kapitalizmin derinleşen krizinin dünyayı sürüklediği yeni soğuk savaş ve bloklaşma döneminin Doğu Asya’daki yansımasıdır. Batılı burjuva yorumcuların bu süreci yalnızca tek adam yönetimi üzerinden okuma çabası, ABD emperyalizminin yarımadadaki on yıllardır süren askeri ablukasını ve bölgesel gerilimi tırmandıran rolünü gizlemeye dönük ideolojik bir perdelemedir.
Bununla birlikte, dış kuşatmaya karşı geliştirilen askeri ve nükleer caydırıcılık politikaları ile devlet aygıtının emekçi kitlelerin denetiminden uzaklaşarak bürokratik biçimde merkezileşmesi arasındaki gerilim göz ardı edilemez. Kore Yarımadası’nda kalıcı barış ve gerçek kurtuluş, ne emperyalist güçlerin nükleer gölgesindeki diplomasi masalarında ne de bürokratik devlet mekanizmalarının mutlaklaştırılmasında yatıyor. Yarımadanın kaderi, nihai tahlilde bölgedeki işçi sınıfının ve emekçi halkların emperyalizme ve sömürü düzenine karşı vereceği birleşik mücadelenin seyrine bağlı.


