Fon krizinin patlak vermesinin üzerinden altmışı aşkın gün geçti. Ancak aradan geçen zamana rağmen krizin boyutları küçülmek bir yana, her geçen gün daha da büyüyor. Ortaya çıkan yeni bilgiler, belgeler yaşananların birkaç şirketin ya da portföy yönetim kuruluşunun yarattığı bir sorun değil, ülke tarihinin en kapsamlı, organize ve derin bir soygun/servet transferi olduğunu gösteriyor.
Buraya Nasıl Geldik?
Türkiye’de özellikle 2018 sonrasında yaşanan ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve Türk lirasındaki değer kaybı, toplumun tasarruf davranışlarını değişmesine neden oldu. Yurttaşlar birikimlerini koruyabilmek için mevduat, döviz ve altının yanı sıra yatırım fonlarına yönelmeye başladı. Bu yönelmeyi tetikleyen sebep Türk lirasında yaşan hızlı değer kaybının önüne geçilememesiydi. Hatırlanacağı gibi yılın ilk altı ayında TL yaklaşık yüzde 50 değer kaybetmişti. Aynı dönemde cari açığın GSYH’ye oranı yüzde 6,5’e, yıllık enflasyon ise yüzde 17,9’a ulaşmıştı. ABD ile yaşanan Rahip Brunson gerilimi ve yaptırım kararları, zaten kırılgan olan ekonomik yapıyı daha da sarstı. Türk lirasındaki değer kaybı hızlandı, enflasyon yükseldi, dış finansmana bağımlı büyüme modelinin sınırları daha görünür hâle geldi.
Aynı zamanda bu dönemde Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmişti. Yeni sistemde devletin kredi politikaları, para politikası, kamu harcamaları, ücret politikaları ve sermaye piyasalarına yönelik düzenlemeler tek merkezden düzenlenmeye başladı. Türkiye’de sermaye birikiminin finansman biçimi ve bu finansmanı sağlayan siyasal-ekonomik ilişkiler tam da bu dönemde yeniden kurulmaya başladı. Bu süreçte dönemin ekonomi bakanı Berat Albayrak bu dönüşümün önemli aktörüydü.
2018 krizinin ardından ekonomi yönetimi, sermaye birikimini sürdürmek ve finansman ihtiyacını karşılamak için farklı araçları devreye soktu. Kredi genişlemesi, kamu bankaları üzerinden sağlanan finansman, kur korumalı mevduat ve giderek büyüyen finansal piyasalar bu sürecin farklı aşamalarını oluşturdu. Özellikle yüksek getiri vaat eden serbest fonlar, para piyasası fonları ve hisse senedi gibi fonları hızla büyüdü veya büyütüldü.
2026 Fon Krizinin Bilançosu
Krizin bilançosuna baktığımızda, 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun tasfiye sürecine alındığını, 455 bin 758 tekil yatırımcının bu süreçten etkilendiğini görüyoruz. Tasfiyeye alınan fonların büyüklüğü yaklaşık 800 milyar ile 1 trilyon TL arasında olduğu ifade ediliyor.
Kriz Borsa İstanbul’a da yansıdı. BIST 100 endeksinin Eylül 2026’da yüzde 16,65 gerilemesi, krizin sermaye piyasalarında yarattığı sarsıntının boyutunu gösteren gelişmelerden biri oldu. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in TBMM’de açıkladığı verilere göre 108 fonda 614 bin 874 hesaba ödeme yapıldı. Ödeme alan tekil yatırımcı sayısı 420 bin 31, toplam ödeme tutarı ise 130,2 milyar TL olarak açıklandı. Ancak ödeme alan yatırımcıların önemli bir bölümü henüz yatırdığı net tutarın tamamına ulaşabilmiş değil.
Kriz, yaklaşık 1 trilyon TL büyüklüğündeki özel sektör tahvil piyasasını da etkilemiş durumda. Şirketlerin borçlarını ödeme ve yeniden finansman yaratma imkânları daraldı. Tahvil ödemelerinde yaşanan temerrütler, yabancı yatırımcıların 1,3 milyar doları aşan satışları ve kapatılan veya konkordato ilan eden firmalar krizin boyutunu büyütüyor.
Fon krizininde etkilenenlerin, yalnızca parasını kaybeden yüz binlerce yatırımcının mağduriyetiyle sınırlı olmadığını görmek gerekiyor. Bu krizin Türkiye ekonomisine çok daha ağır sonuçları olacağı açık. Türkiye’nin sermaye piyasalarına, denetim kurumlarına ve finansal sistemine duyulan güveni de tartışmalı hâle gelmesinin sonuçları açığa çıkmaya başladı.Fon krizininde etkilenenlerin, yalnızca parasını kaybeden yüz binlerce yatırımcının mağduriyetiyle sınırlı olmadığını görmek gerekiyor. Bu krizin Türkiye ekonomisine çok daha ağır sonuçları olacağı açık. Türkiye’nin sermaye piyasalarına, denetim kurumlarına ve finansal sistemine duyulan güveni de tartışmalı hâle gelmesinin sonuçları açığa çıkmaya başladı.
Uluslararası Sermayenin Güven Sorgusu
Fon krizinin bir başka önemli boyutunu da uluslararası finans kuruluşlarının Türkiye piyasalarına ilişkin değerlendirmeleri oluşturuyor. Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, Türkiye endekslerindeki bazı değişiklikleri dondurdu. Kuruluş, Haziran 2027’ye kadar yeterli ilerleme görülmezse Türkiye’nin gelişmekte olan piyasalar statüsünün sınır piyasalar veya bağımsız piyasa olarak yeniden sınıflandırılmasını değerlendirebileceğini açıkladı.
Böyle bir gelişme yaşanırsa konu sadece Türkiye hisselerine yatırım yapan bazı uluslararası fonların portföylerini geri çekmesi olmaz. Unutulmasın, asıl ve en önemli konu Türkiye kapitalizminin yapısal sorunları. Türkiye kapitalizminde sermaye birikimi önemli ölçüde dış finansman girişlerine, dış borçlanmaya ve uluslararası sermaye hareketlerine bağımlı. Zira Financial Times, 12 Kasım 2026 tarihli haberinde Türkiye’nin iklim hedefleri, enerji sisteminin dönüşümü ve sera gazı emisyonlarının azaltılması için ihtiyaç duyduğu yaklaşık 300 milyar dolarlık finansmana erişiminin fon krizi nedeniyle zorlaşabileceğini yazıyordu.
Erdoğan’a Ayrılan Süre Doluyor mu?
Yazılanlara göre Erdoğan, kurmaylarına krizin çözümü için yılbaşına kadar süre tanımış. Ancak bu talimatın, krizin yarattığı tahribat gidermesi veya gündemi değiştirmesi oldukça güç görünüyor. Çünkü artık karşımızda yalnızca bir finansal kriz ya da mağduriyet meselesi yok. Yıllardır sermaye çevreleriyle kurduğu ilişkiler üzerinden ayakta duran Saray rejiminin ve onun bürokratik oligarşisinin yapısal çözülüşü var. Fon krizi, bu çürümüş düzenin üzerindeki örtüyü kaldıran gelişmelerden biri haline geldi.
Daha açık ifade edelim, bu kriz, AKP iktidarı açısından sonun başlangıcıdır. Tarihin ironisi olsa gerek, bugün Saray oligarşisinin, tıpkı Osmanlı’nın çözülüş döneminde olduğu gibi, kendi siyasal ve ekonomik dayanaklarını giderek kaybettiği benzer bir sürecin içerisinde olduğunu söyleyebiliriz.
Üstelik bu çözülüşün işaretlerini yalnızca toplumda gözlemlemiyoruz. Krizin iktidar bloğuna yansıma biçimi de bize bir panik ve telaş yaşandığını gösteriyor. Peş peşe gündeme getirilen önlemler ve krizi kontrol altında tutma çabaları bunun en önemli göstergesi.
Ancak önemli bir uyarı, AKP henüz siyasal iktidarını kaybetmiş veya devlet mekanizmaları üzerindeki hâkimiyetini yitirmiş değil. Fakat iktidarını bugüne kadar mümkün kılan ekonomik, siyasal ve toplumsal ilişkilerin ciddi bir aşınma içerisinde olduğunu söylemek mümkün.
Burada ekonomik hoşnutsuzluğun siyasal hoşnutsuzluğa dönüşme ihtimalinin güçlendiğini söyleyebiliriz. Ancak bu siyasal alana bir bütün olarak muhalefetin nasıl müdahale edeceği önemli bir soru olarak duruyor. Mevcut sermaye birikim rejiminin yeni bir siyasal restorasyonu mu, yoksa işçi sınıfının çıkarlarını esas alan alternatif bir toplumsal düzen mi olacağı belirsiz.


