Hindistan’da Narendra Modi liderliğindeki Hindistan Halk Partisi (BJP) iktidarının uyguladığı neoliberal politikalar ülkede yoksulluğu gittikçe derinleştiriyor. Modi’nin ücretleri baskılayan ve çalışma hayatını sermaye lehine düzenleyen uygulamaları sonucunda yakın zamanda yüz milyonlarca işçi ve köylü ülke çapında greve çıktı.
Otoriter ve milliyetçi iktidarın sermaye yanlısı tutumu Hindistan’da yaşayan yaklaşık 1,5 milyar insan için fırsat eşitliğini de rafa kaldırıyor. Bundan en çok etkilenen kesimlerin başında gençler geliyor. Nüfusun neredeyse yarısının 25 yaş altında olduğu Hindistan’da gençler insanca bir yaşam sürdürebilme şansını eğitim alarak yakalamaya çalışıyor. Ancak fırsat eşitsizlikleri ile dolu ülkede gençlerin iyi bir gelecek kurmalarında eğitim çözüm olamıyor. Hindistan genelinde de birçok otoriter sağcı iktidarda olduğu gibi sınav yolsuzlukları, rüşvet ve liyakatsizlik hakim.
Sınav Yolsuzlukları
Ülkede sınav sorularının sızdırılması, ve dijital notların tahrif edilmesi sonucu ortaya çıkan büyük yolsuzluklar artık isyan noktasına geldi. Eğitimciler bu durumu basit bir sınav yolsuzluğu olarak değerlendirmiyor. Bu yıl sınav sonuçlarını dijital olarak değerlendiren şirket daha önce de benzer tartışmalara karıştı. Nisan 2019’da, Telangana Eyaleti’nde sınava giren öğrencilerden yaklaşık yarısının başarısız olmasının ardından en az 20 öğrenci yaşamına son verdi.
Bu olayda cevap kağıtları, Globarena Technologies Private Limited adlı bir şirket tarafından dijitalleştirildi. Şirket, kamuoyunun yoğun tepkisinden sonra adını Coempt Edu Teck olarak değiştirdi. Ardından ise Hindistan Merkezi Ortaöğretim Kurulu (CBSE) sınavlarının dijitalleştirme ihalesini kazandı. Gençlerin sadece geleceğiyle değil hayatlarıyla da oynayan şirketin CBSE ile olan ilişkisi Modi iktidarı altında kamu kurumlarının nasıl bir çürümeye terk edildiğini de bir kez daha gösterdi.
Mayıs ayına gelindiğinde lise bitirme sınavlarının sonuçlarının açıklanmasıyla açığa çıkan tutarsızlıklar had safhaya ulaştı. Tıp fakültesi giriş sınavlarında soruların 2 milyondan fazla öğrenciye sızdırıldığı iddia edildi. Sınav sonuçlarının iptal edileceğinin açıklanması Eğitim Bakanı’na karşı tepkilerin artmasına neden oldu. Milyonlarca genç sosyal medya üzerinden tepkilerini dile getirdi. Öte yandan Hindistan Yüksek Mahkemesi Başkanı Surya Kant’ın açıklamaları tepkileri isyana doğru götüren fitili ateşledi.
“Hamam Böcekleri”
Hindistan Yüksek Mahkemesi Başkanı Kant, dijital sisteme saldırı olduğunu savundu. İş bulamayan ve meslekte kendilerine yer edinemeyen gençleri “hamam böceklerine” benzetti. Kant açıklamasında, “Hamam böcekleri gibi, iş bulamayan ya da iş dünyasında kendilerine yer edinemeyen gençler var. Bunların bir kısmı medya mensubu oluyor, bir kısmı sosyal medyada aktif, bazıları aktivist oluyor ve herkese saldırmaya başlıyor” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama Hindistan’ın büyük bölümü tarafından tepkiyle karşılandı. Tepkilerden en çok öne çıkanı Boston Üniversitesi’nden yeni mezun olan Abhijeet Dipke isimli bir gençten geldi. Dipke’nin X platformunda paylaştığı “Ya tüm hamam böcekleri bir araya gelseydi?” iletisi ülke çapında büyük gündem oldu. Bu ileti ile beraber sosyal medyada “Hamam Böceği Halk Partisi” (Cockroach Janta Party – CJP) adıyla mizahi bir hareket ortaya çıktı. Hareket ismini yüksek yargı mensubunun “Hamam Böceği” benzetmesinden aldı. Hareketin ismi aynı zamanda Modi’nin partisi olan Hindistan Halk Partisi’ne (BJP) de isim benzerliğiyle bir göndermede bulundu.
Hamam Böceği Partisi
Hamam Böceği Partisi Instagram’da kısa sürede 22 milyon takipçiye ulaştı. Modi’nin partisi BJP 9,4 milyon takipçi ile yeni partinin oldukça gerisinde kaldı.Sosyal medyadan örgütlenerek bir araya gelen gençlerin kısa sürede milyonlarca takipçiye ulaşması diğer siyasi partiler açısından da dikkat çekici bir olay olarak Hindistan’ın gündemine girdi.
Sosyal medyada yakalanan bu başarıyı sokağa taşımak üzere partinin ilk protestosu 6 Haziran’da Yeni Delhi’de düzenlendi. Daha sonra Mumbai, Bengaluru ve Nagpur da dahil olmak üzere birçok şehirde yüzlerce genç sokağa çıktı. Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın istifası talebiyle Yeni Delhi’de süresiz bir nöbet başlatan “Hamam Böceği Partisi” gençleri sokakta tutmaya çalışıyor.
“Hamam Böcekleri”nin Talepleri
“Hamam Böceği Partisi” açtığı internet sitesinde gençleri aşağılamaya çalışan yöneticilerle pazarlık etmeyeceklerini ve talepleri konusunda taviz vermeyeceklerini söylüyor. Partinin talepleri şu şekilde:
– Tüm vatandaşlar için Wi-Fi ile ücretsiz internet hizmeti sağlansın. Çünkü internet, çalışanlar için bir lüks değil, bir insan hakkıdır.
-Öğleden sonra uykusu kanunla zorunlu hale getirilsin. Çalışma hayatındaki verimlilik abartılıyor, dinlenmek devrimcidir.
– Parlamentoda haftalık öfke nöbetleri başlatılsın. Her şikayet özel bir dinleyici kitlesini hak ediyor
– Özgeçmişteki boşluklara saygı gösterilsin, sorgulanmasın. İş geçmişi sadece sosyal bir kurgudur.
– Tembellik geçerli bir yaşam tarzı seçeneği olarak resmen tanınsın. Herkese saygı duyulsun.
“Hamam Böceği Partisi” üyelik şartları da dikkat çekici nitelikte. Parti üyeliği için işsiz ya da tembelce çalışma durumu, profesyonel erteleyici olma, sisteme ilişkin en az 2 yıllık şikayet geçmişi, dijital dizi ve film platformlarına adanmışlık ve sıfır siyasi hırs aranıyor.
Z Kuşağı İsyanları
Neoliberalizmin küresel boyutta yarattığı yoksulluk, Hindistan’da olduğu gibi tüm dünyada genç kuşakları güvencesiz bir gelecek ile karşı karşıya bırakıyor. Asya, Afrika ve Güney Amerika gibi emeğin baskılandığı ve yoksulluğun arttığı bölgelerde iktidarlar rejimlerini devam ettirmek için baskıları artırıyor. Artan baskılar gençler başta olmak üzere birçok kesimi mücadelenin içine çekiyor.
Sosyal medya üzerinden çok rahat organize olan gençler kendi iktidarları üzerinde büyük çaplı baskı hareketleri oluşturabiliyor. Yakın dönemde Nepal, Madagaskar, Fas, Peru, Bangladeş, Kenya gibi pek çok ülkede ortaya çıkan hareketler isyan biçimine bürünerek kısa sürede hükümetleri devirme potansiyeline dönüştü.
Z kuşağı isyanları” olarak adlandırılan bu hareketler, eşitlik, özgürlük ve demokrasi talepleriyle ortaya çıkıyor. Ancak hareketlerin yeni bir düzen inşa etme programından yoksun olması, istifalar sonrası yapılan seçimlerde aynı düzenin devam etmesine yol açıyor. Bu yönüyle biriken öfke, devrimci bir kırılma yaratmak yerine, mevcut sistem içinde enerjisini boşaltan bir işleve bürünüyor. Sosyal medyanın kitleleri organize etme gücü olumlu bir nitelik taşırken, hareket öncülerinin “ünlüleşme” çabası dönemin en büyük zaaflarından biri olarak öne çıkıyor. Bu durum, söz konusu hareketlerin kolektifleşerek toplumsallaşmasının önüne set çekiyor.a
Hindistan’da yüz milyonları sokağa döken politik işçi ve köylü hareketi ise bu noktada diğer ülkelerden ayrışıyor. Bu açıdan bakıldığında, milyonlarca gencin öfkesini arkasına alan Hamam Böceği Partisi’nin önümüzdeki dönemde sınıf hareketiyle nasıl bir ilişki kuracağı, hareketin başarısını belirleyen temel etmenlerden biri olacak.