Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu’nda yer alan yoksulluk nafakasının süresiz olarak bağlanabilmesine ilişkin düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti. Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin başvurusu üzerine alınan karar, boşanma sonrası nafaka uygulamalarına ilişkin uzun yıllardır süren tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Anayasa Mahkemesi, Medeni Kanun’un 175. maddesinde yer alan ve “yoksulluk nafakası” hükmündeki “süresiz olarak” ibaresinin iptaline karar verdi. Gerekçeli karar henüz açıklanmazken, iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı.
İptal kararın ardından iktidar tarafından yapılan açıklamalar, yeni bir nafaka düzenlemesinin hazırlanacağına işaret etti. Adalet Bakanı Akın Gürlek, boşanma sonrası tarafların haklarını koruyan ve toplumsal huzuru gözeten yeni bir model oluşturulmasının öncelikli gündem maddelerinden biri olduğunu belirtti. Gürlek, vatandaşlardan gelen talepler ve uygulamada yaşanan sorunlar doğrultusunda süresiz nafaka konusunun uzun süredir değerlendirdikleri başlıklardan biri olduğunu ifade ederek, AYM’nin kararını “adalet ve hakkaniyet ilkeleri adına son derece kıymetli” bulduklarını söyledi.
Ayrıca yeni düzenlemenin kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen teklif içerisinde yer almayacağı açıklandı. AKP Grup Başkanı Abdullah Güler, Anayasa Mahkemesi’nin gerekçeli kararının henüz yayınlanmadığını belirterek, gerekçe ortaya çıktıktan sonra buna uygun bir kanun teklifinin hazırlanacağını söyledi. Güler, Meclis’in önünde dokuz aylık bir süre bulunduğunu ve bu süreçte makul bir düzenleme üzerinde çalışılacağını ifade etti.
Söz konusu düzenleme daha önce de Anayasa Mahkemesi’nin önüne gelmişti. Kestel Asliye Hukuk Mahkemesi’nin başvurusu üzerine 2012 yılında yapılan incelemede Yüksek Mahkeme, süresiz nafaka uygulamasını Anayasa’ya uygun bulmuş ve boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eşin korunmasının sosyal hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğunu vurgulamıştı.
İptal kararı yayınlanmadan önce halk arasında iptal kararına ilişkin tartışmalar döndü. Tartışmalara gündem olunan nafaka gündeminde sosyal medya ikiye ayrılmış durumda. Bir taraf nafaka için belirtilen miktarlardan şikayetçi iken, diğer taraf ise kadınların ev içindeki görünmeyen emeklerine, boşanmaları dahilinde çalışamayacak kadınlara, ekonomik şiddet gören kadınlara dikkat çekti.
Bu tartışmaların üzerine Nafaka Hakkı Kadın Platformu’nun Nafaka Hikayesi hesabında kadınlardan gelen gerçek nafaka hikayelerini paylaşmaya başladı. Kadınların yaşadığı ekonomik şiddeti birçok farklı hikayeden anlatılan paylaşımın yorumlarında bazı sorular akıllara geldi: İktidar tarafından kadınları boşanmamaları için verilen gözdağı olabilir mi?
Aile 10 Yılı ve Kadın Düşmanı Politikalar
2025’in Aile Yılı, gelecek 10 yılı da Aile On Yılı ilan eden iktidar, evlilik ve kadınların birden fazla çocuk doğurmasını teşvik eden kampanyalar düzenlemeye başlamıştı. Teşvik paketlerinin yanı sıra kimi zaman kadınları, kimi zaman LGBTİ+’ları hedef alan, kutsal aile yapısının bozulmasına tahammüllerinin olmadığını dile getiren açıklamalarıyla da gündeme gelen iktidarın; şimdi de nafakanın süresiz olmasına ilişkin maddenin iptali ile kadınların boşanmalarını ve kendi hayatlarını kurmalarını zorlaştırmak istediği aşikâr.
Son 1 ay içerisinde kadınlara, annelere yönelik yapılan iki düzenleme de oldukça dikkat çekici. Doğum izni uzatılıp yeni doğum yapan annelere büyük bir kolaylık sağlanırken, geniş resimde çalışma yaşamından kopmalarına, esnek çalışmaya mecbur kalacakları bir düzenleme yapılmış oluyor. İktidar şimdi de yüksek boşanma oranlarını, kadınları yürütmeye mecbur kalacakları evlilikle düşürmeye çalışıyor. Kadın düşmanı politikalara karşı kadınlar, ülkenin dört bir yanında meydanlarda buluşarak nafaka haklarından vazgeçmeyeceklerini yüksek sesle dile getiriyorlar.