Eskişehir’deki Nadir Toprak Elementleri (NTE) ile ilgili ekolojik ve anti-emperyalist itirazlar sürerken iktidardan konuyla ilgili yeni bir hamle geldi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) bu madenlerin propagandasını çocuklara yapmaya başladı. ABD emperyalizminin siyasi sözcüsü Trump ile Erdoğan’ın geçtiğimiz aylardaki görüşmesine nadir elementler de pazarlık malzemesi yapılmıştı.
Nadir Toprak Elementleri Gerçekten Nadir mi?
Nadir Toprak Elementleri, otomotiv ve savunma sanayi başta olmak üzere, ileri tıbbi cihazlar ve günlük elektronik ürünlerde (televizyon, tablet, akıllı telefon) kritik öneme sahip 17 metalik element grubunu kapsıyor. Aslında isminin aksine doğada sıkça bulunan bu elementleri “nadir” yapan, çıkarılması ve işlenmesinin oldukça zor ve ileri teknolojiler gerektiriyor olması.
Bu maddelerin çıkarılıp işlenmesi ve tedarik edilmesinde Çin, dünyadaki NTE işleme kapasitesinin yüzde 90’ını elinde tutuyor. ABD, NTE üzerindeki Çin hâkimiyetini kırmak üzere rezervlerin bulunduğu topraklarda egemenlik kurmaya çalışıyor: Ukrayna, Grönland şimdi de Türkiye’de Eskişehir.
Eskişehir Beylikova’da NTE bulunduğu zaten biliniyordu ancak birkaç ay önce bu durum “müjde” olarak sunuldu. Oradaki rezevlerin ne kadarının çıkarılabileceği, işlenip zenginleştirilebileceği ise hala araştırma konusu. Ancak dünyanın en “büyük ikinci NTE rezervi bizde” diye parlatılarak sunulan haberlerin arkadasındaki emperyalist yayılma, talan ve ekolojik yıkımdan bahsedilmiyor.
Şimdi müjde olarak sunulup parlatılan ve sanki İliç’te, Amanos’ta, Soma’da, Akbelen’de çıkarılan madenler sadece şirketleri zenginleştirip bölge halkını yerinden edip emeğini en ucuza sömürmemiş, bölgede onarılamaz ekolojik tahribatlar bırakmamış gibi anlatılan hikâye Eskişehir’de tekrarlanmak isteniyor. ETKB da yalnızca şirketleri güçlendirecek olan bu yağma ve ekolojik yıkım hamlesini çarpıtılmış ve yanlış bilgiler de içeren animasyonlar yoluyla çocuklara anlatıyor.
Emperyalist Yağmaya, Ekolojik Yıkıma Animasyon “Şirinliği”
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tam da bu tartışmalar başladığında ETKB Çocuk isminde bir Youtube kanalı açtı. Şimdiye kadar 11 içeriğin paylaşıldığı kanalda sadece Eskişehir’deki NTE’nin parlatılmış, çarpıtılmış ve iktidarın, sermayenin, emperyalizm çıkarlarına uygun enerji ve maden politikalarının propagandası yapılıyor.
Toprağın Altındaki Gizli Hazine: Nadir Toprak Elementleri! isimli ilk videoda NTE’nin ne olduğu anlatılıp Eskişehir’de de bulunduğu gösteriliyor. “Gizli Güç” olarak tariflenen elementlerin “ülkemizin ve çocukların geleceği olduğu” vurgusu yapılıyor. Beylikova’daki tesisin yakında daha da büyüyeceğini de çocuklara bir “sır” gibi söyleyen animasyon, “geleceğin teknolojisinde senin yerin ne olabilir?” diye bitiyor.
Üretilen animasyon içerikler boyunca tek tek elementlerin adlarıyla yaratılan karakterler ve onların “maceraları” üzerinden bu elementlerin “ülkeye ne kadar güç katacağı”, her türlü teknolojide kullanıldıkları ve bunların Türkiye’nin güçlenmesi için kullanılacağından bahsediliyor.
Örneğin videolardan birinde, huzurlu ve yeşil bir köy bir kötülük tarafından ele geçirilmek istenince nadir elementler birleşiyor ve kötülük yeniliyor. Böylece köye huzur ve güven gelirken, teknoloji de sonuna kadar kullanılıyor.
İçerikler boyunca NTE’nin miktarının büyüklüğünden -694 milyon ton olduğu söyleniyor- övgüyle bahsediliyor ama onun çok az bir miktarını çıkarmak için bile tonlarca kimyasal ve su kullanılacağından bahsedilmiyor.
Bölgede tonlarca toprakla birlikte yerin altının üstüne getirileceğinden, ormanlardan orada yaşayan canlı varlıklara, sulak alanlara kadar hemen her şeyin yok olacağına; madenleri çıkarma işlemleri çok uzun sürdüğünden bunun etkilerinin de uzun vadeli ve büyük oranda geri döndürülemez olacağına hiç değinilmiyor.
Aynı şekilde maden faaliyetlerinin tüm örneklerinde olduğu gibi halkın değil şirketlerin, burada da başta ABD emperyalizmi olmak üzere egemenlerin kazanacağından; bölge halkının işçileşmek üzere kentlere sürüleceğinden ya da bölgede ucuza çalıştırılacağından ve bu göçte çocukların da sürüleceğinden bahsedilmiyor.
Çocuklar için hazırlanan bu propaganda videoları ile ekolojik yıkım ve emperyalist talan politikaları “animasyon”ların arkasına saklanmak isteniyor.
Gelecek Kimin Geleceği?
Kanaldaki neredeyse tüm videolar “Türkiye’nin gücü toprağında, geleceği çocuklarda!” vurgusu yapıyor. İktidarın, çocukları nesne ve gelecek unsuru olarak gördüğü çarpık çocuk algısı ve politikasının her yerlerine sindiği video içeriklerdeki vurgular da bu politikalara uygun şekilde veriliyor.
Bu elementler çıkarılmaya başlandıktan sonra çocuklar orada yaşamaya devam edebilecekler mi, kimyasal etkilerden kaynaklı artan hastalıkların gölgesinde ve emek sömürüsü altında nasıl bir gelecekleri olacak gibi soruların cevapları içeriklerde yok.
Bu madenlerin çıkarılmasıyla güçleneceği iddia edilen Türkiye’nin çocukları olarak mühendis, bilim insanı olacağı söylenen çocuklara biçilen gelecek ise değişmiyor: ucuz emek gücü olarak kentlere göç etmek zorunda kalmak.
Emperyalist şebekenin ve Türkiye burjuvazisi ile iktidarın çıkarına olacak şekilde çarpıtılmış bilgileri animasyon kılığında çocuklara pazarlayan Bakanlık’ın bahsettiği gücün sermayenin gücü olduğu/olacağı da aşikâr.