Her Yer Çocuk Derneği bu yıl yaz etkinlikleri kapsamında Türkiye’nin 12 şehrinde, 35 mahallesinde çocuklarla atölyeler, şenlikler ve festivaller gerçekleştirdi. Bu mahallelerden biri de İzmir’in Gaziemir ilçesindeki Aktepe Mahallesi’ydi. Her Yer Çocuk, bu mahallede bir yıldır çocuklarla ve ebeveynlerle atölyeler aracılığıyla bir araya geliyor.
Dönem içinde de süren çalışmaların yanı sıra bu yaz da çocuklarla düzenli olarak buluştu. Bir ay boyunca yaz atölyeleri ve bir şenlik gerçekleştiren dernek, çocuklarla birlikte kurduğu süreci, çocukların ve ebeveynlerin katılımıyla kolektif olarak yürüttü. Atölyelerin yapıldığı Dersimliler Derneği de bu sürecin önemli bir parçası oldu. Karşılıklı emek ve dayanışmayla yürütülen çalışmalarla dernek, Aktepe’de yaşayan tüm çocukların da bir araya geldiği ortak bir alana dönüştü.
Atölye Sorumluluğu Çocuklarda
Atölyelere başlamadan önce çocuklarla bir araya gelerek bu yaz hangi konular üzerinde çalışmak istedikleri konuşuldu. Çocukların kendi haklarını öğrenmeye, yeni şeyler keşfetmeye, yeni bir şey üretmeye, kendileri için yazılmış kitapları okumaya hevesli oldukları ortaya çıktı.
Öneri havuzu oluşturulduktan sonra, 4 hafta boyunca yapılacak çalışmalara ilişkin program birlikte oluşturuldu. Bu sırada çocuklardan biri, fen bilimleri atölyesi için bir deney kitabı olduğunu ve sonraki atölyede kitabı getirerek hangi deneyin yapılacağına birlikte karar verilebileceğini söyledi.
Bu öneri, Her Yer Çocuk Derneği’nin yaklaşık on yıldır geliştirmeye çalıştırdığı çocuk bakışının somut bir örneğini oluşturuyor. Çocuklar yalnızca atölyelere katılmıyor; atölyelerin içeriğini belirliyor, karar alma süreçlerine dahil oluyor ve sürecin sorumluluğunu üstleniyor.
İkinci hafta atölyenin ardından çocuklarla bir araya gelerek deney kitabın incelendi. Birlikte yapılacak deneye karar verildi: Baloncuk deneyi. Ertesi gün gerçekleştirilen fen bilimleri atölyesinin hazırlıkları için birlikte planlama yapıldı ve herkes bir sorumluluk üstlendi.
Atölye günü geldiğinde çocuklar deney için gerekli hazırlıkları yapmış ve uygulama sürecine ilişkin bilgi edinmişlerdi. Çocuklardan biri deneyin yürütülmesine yardımcı oldu. Atölye yürütücüsü ise deneyin nasıl yapılacağını açıklayan, çocukların gözlemlerini destekleyen ve bazı kavramlar üzerine düşünmelerini sağlayan bir rehber olarak süreci takip etti.
Malzemeleri hazırlamak, aşamaları uygulamak, birbirlerini beklemek, birlikte belirledikleri kurallara uymak ve ortaya çıkan sonucu değerlendirmek çocukların sorumluluğundaydı. Böylece fen bilimleri atölyesi, yalnızca bir deney yapma etkinliği olmaktan çıkarak çocukların karar aldığı, sorumluluk üstlendiği ve birlikte ürettiği bir sürece dönüştü.
Aktepe’de bir yıl boyunca yürütülen çalışmalar kapsamında çocuk katılımının somut örneklerinden biri bu süreçte ortaya çıktı. Çocuklar kendileri için hazırlanmış hazır bir programa dahil olmakla sınırlı kalmadı. Programın oluşturulmasına katkı sundu, ne yapacaklarına birlikte karar verdi, hazırlık yaptı ve ortaya çıkan çalışmanın sorumluluğunu aldı.
Çocuk Şenliği Mahalle Buluşmasına Dönüştü
Atölyeler, daha büyük bir buluşmanın yapılmasını sağladı ve yaz etkinlikleri sonunda Aktepe Mahalle Şenliği’ne dönüştü. Tüm çocukların ve ebeveynlerin hem süreci hem de şenlik gününü birlikte organize eden mahalleli birlikte üretmenin değerini ortaya çıkardı. Şenliğin duyurusunun mahallede yaygınlaştırılmasından hazırlıklara, atölyelerde alınan sorumluluklardan şenlik alanındaki iş bölümüne kadar ebeveynler emek verdi. Böylece şenlik, çocukların, ebeveynlerin ve gönüllülerin birlikte oluşturduğu bir mahalle buluşmasına dönüştü.
Ebeveynlerin de katılımıyla bütünlüklü bir pedagoji oluşturmanın temellerini sağlamlaştırılmış oldu.
Aktepeli çocuklar daha sonra kendi sözlerini, fikirlerini ve üretimlerini İzmir’deki bütün çocukların katılabildiği Her Yer Çocuk Fest’e taşıdı. Mahallede başlayan fikirler, çocukların birlikte aldığı kararlar ve atölyelerde ortaya çıkan üretimler başka çocuklarla buluştu. Böylece çocukların mahallede başlayan sözleri, mahallenin sınırlarını aşarak başka mahallelerden gelen çocuklara ulaştı.
Aktepe’de başlayan bu süreç, çocuk katılımının yalnızca çocuklara bir alan açmakla sınırlı olmadığını, bu alanın çocuklarla birlikte kurulmasının da önemli olduğunu gösterdi. Çocuklar; fikirleri, kararları ve emekleriyle sürecin öznesi olduklarında atölyeler, yalnızca etkinlik yapılan yerler olmaktan çıkarak çocukların kendi sözlerini söyleyebildikleri, karar alabildikleri ve üretimlerini ortaya koyabildikleri ortak alanlara dönüşüyor.