ROTA: 8 Mart’ın Ardından: Siyasetin Özneleri ve Toplumsal Dinamikler

Türkiye’nin dört bir yanından gelen 8 Mart görüntüleri yüksek derecede umut vadediyor. Bu kadar bulanık bir siyasi iklimde, toplumsal muhalefetin hemen bastırıldığı bir konjonktürde böyle güçlü bir mesaj verebilmek olağanüstü önem taşıyor. Kadın hareketi verdiği güçlü mesaj ile diğer toplumsal dinamiklerin de önünü açmış oluyor. Açılım ve çıkış yapma fırsatı arayan her toplumsal muhalefet dinamiğinin, 2018 8 Mart atmosferinden cesaretlenip hamle atması beklenir. Fakat 8 Mart, solun kimi kesimlerince “başka” bir açıdan tartışılıyor. Elbette, bu yeni bir tartışma değil. Uzun bir süredir solun bir kesimi kadın hareketi ve başka diğer toplumsal dinamikleri bugüne değin kendi dışında bir dinamik olarak görüyordu ve anlaşılan o ki hala öyle görmeye devam ediyor. Onlara göre “devrimciler”, “sınıf siyaseti”, “işçiler” ve “emekçiler” bir yerde; kadınlar, LGBT+ bireyler, Aleviler, Kürtler, ekolojistler ve daha başka toplumsal hareketler başka bir yerde duruyor. Sınıf ve çeşitli toplumsal hareketler arasında içsel değil, sadece dışsal bir ilişki kuruluyor. “Evet, o da önemli, kadınların talepleri de önemli” vb. gibi söylemlerle güncel toplumsal hareketler göz ardı ediliyor. Söz konusu olan politik duruş felsefi terimlerle şöyle ifade edilir: Bütün bu hareketler ve kimlikler tikeldir, asıl ulaşılması gereken evrenseldir ve evrensel olan komünist öznedir. Bu anlayış evrenselliği yanlış ve diyalektik olmayan bir şekilde kavrıyor. Hegel ve Marx’ta evrenselliğe ulaşma, onu bütün tikellerden soyutlayarak, tikelliği inkâr ederek gerçekleşmiyor. Tikele inerek, oradan daha zengin ve somut bir evrenselliğe geçmek, doğru olan diyalektik harekettir. Bugünkü Türkiye toplumuna bakarak bunun ne anlama geldiğini şöyle açıklayabiliriz: Komünist özneyi; çeşitli toplumsal öznelerden (kadın, LGBT, Alevi, Kürt, vb.) soyutlayarak, ya da bu öznelere üstten ve dayatmacı bir tarzla yaklaşarak değil, toplumsal öznelerin özgün talepleri ve dinamiğini kavrayıp, o özgünlükten yola çıkarak inşa etmemiz gerekir. Gece yürüyüşüne ve “feminizm”e yöneltilen “eleştiriler”e dönersek… Alışıldığı üzere, gece yürüyüşlerinin apolitik, liberal, “içi boşaltılmış” yürüyüşler oldukları ve “düzene” karşı olmadıkları söyleniyor. 8 Mart’ın “aslında” dünya kadınlar günü […]

Kadının Toplumsal Konumunun Giderek Muhafazakarlaşması

Bir ideoloji ve ondan daha ziyade yaşam tarzını ve felsefesini ifade eden muhafazakarlık; Fransız Devrimi ve beraberinde Sanayi Devrimiyle şekle şemale bürünmüştür. Devrimlerin şekillendiriyor oluşu ideolojinin de aynı şekilde devrimci ve ilerici olduğunu göstermiyor. Bu hareketlerin getirmek istediği değişime karşı tepki hareketidir muhafazakarlık. Kökten değişime karşıdır, aynı zamanda kendi düşüncesinin devamlılığına etki edecek, mevcut düzenin bekasına katkıda bulunacak değişimlerin de destekleyicisidir Gelenek, aile, mülkiyet, reform, birey ve düzen, din muhafazakar görüşün kendini üzerine inşa ettiği temellerdir. Bu temeller üzerinden yükselirken aynı zamanda bunları sürekli besler ve yeniden üretir. Muhafazakarlığın tarihsel sürecine, ideologlarına fazlaca değinmeden bu düşünce yapısında kadının konumuna gelelim. Muhafazakar Düşüncede Kadın Gelenek, aile, mülkiyet, din gibi ana ögeleri bulunan bir düşünce sisteminin kadına nasıl baktığı az çok tahmin edilebilir. Gelenek başlığından baktığımızda, toplumsal değer yargılarının ve kabullerinin, oldukça uzun yıllar ve çeşitli ekonomik sistemler içerisinde kadını ikincilleştirdiğini görmekteyiz. Kadının bu konumu günümüze değin geleneğin çimentosu olagelmiştir. Halihazırda toplum yapısı ataerkil olan ülkelerin geleneğinde, kadının ikinci cins konumu geçmişten bugüne süregelmiştir. Elbette ki ezelden ebediyete giden bir yolculuk değil bu. Tarihsel gidişatlar içerisinde kadın, ezele uymayan bir şekilde biyolojik farklılıkların toplumsal ayrılıklara gebe bırakıldığı olaylara maruz kalmıştır. Tarihte yaşanan çeşitli cins ayrımcılıkları, biyolojik farklılıklar, kültürel-ekonomik-toplumsal değerler günümüz geleneğini oluşturmuştur. Muhafazakar düşünce sisteminin de savunduğu gelenek ne yazık ki kadını aşağı, erkeği üstün görmeye devam etmiş; evlilik kurumu, mesleki hayat vb mecralardaki var olan kültürü cinsiyetçi ve hiyerarşik inşa etmiştir., Muhafazakarlıkta Aile Aile ögesi hem muhafazakar düşüncede hem de diğer düşünce biçimlerinde önemli tartışma konularından bir tanesidir. Muhafazakarlık, aileyi hem toplumun temel birimi hem de geleneksel ahlakın koruyucusu olarak görmektedir. Temel birim üzerinde yükselirken koruyucu sıfatını almış bir birimi kendisi de korumak ve desteklemek zorundadır. Aile, geleneklerin nesilden nesile aktarılmasını sağlayan bir kurum olmakla birlikte mevcut düzenin küçük ama etkili bir minyatürü olagelmiştir. 2018’den baktığımızda, ekonomik ve siyasi sistemler aileye […]

Feminizm ve eylem birliktelikleri

Söz konusu “örgütlenme pratiklerimiz olunca” Türkiye’de kadın hareketinin en azından yakın tarihine bir göz atmak elzem duruyor. Üstelik bu yakın tarih, kadın mücadelesine çokça olumlu ve/veya olumsuz etkiler bırakmışsa ya da bu etkilerin derinlemesine analizleri bugünü anlamak ve yarını örgütleyebilmek…

AKP -Ergenekon “balayı” nereye kadar?

“Askeri vesayeti” kaldırma saikiyle yola çıkan AKP ile “dinci-gerici” hareketlere karşı “laikliğin” yılmaz bekçisi Ergenekon kliği arasındaki “balayı” hali gözleri yaşartıyor. Milletin ve devletin bekası için bir araya gelen bu güçlerin birbirleriyle olan ilişkileri, dışarıya düşman çatlatan izlenimi verse de oldukça kırılgan bir zeminde “ilerliyor”. AKP-Ergenekon’un ABD “karşıtlığı” AKP-Ergenekon ilişkisi, AKP’nin iktidara geldiği 2002’den itibaren sürekli gerilimli olmuş ve bu gerilim 2007’deki e-muhtıra ile çatışmaya varmıştı. 2007 seçimlerinden AKP’nin galip çıkmasının ardından Ergenekon ve Balyoz davaları ile Ergenekon kliği siyaset sahnesinden düşürülmemiş, fakat arka plana itilmişti. 17-25 Aralık ile tekrardan sahneye dönüş yapan Ergenekon kliği, baş rollerden birini kapmıştı. Rolü kapan Ergenekon kliği, “laikliğin kalesi” apoletinin yerine ABD “karşıtlığını” öne çıkardı. Bu ABD “karşıtlığı”, AKP ile Ordu/Ergenekon arasındaki önemli “ittifak” noktalarından biri. Fakat iki tarafın bu karşıtlıktan almak istedikleri muratları farklı. AKP, bir yandan ABD karşıtlığı ile “dindar” kitlelerini konsolide ederek giderek daralan zeminini korumaya çalışıyor, diğer yandan ABD’den “domuzdan ne kadar kıl kaparsam kârdır” diyerek tavizler koparmayı hedefliyor. Ergenekon kliği ise bu karşıtlıktan kitle desteği edinerek hem ordudaki NATO yanlısı kliği ekarte edip Ergenekon-Balyoz davalarının rövanşını almayı ve orduda hâkimiyetini sağlamayı, hem de iktidarda AKP’ye karşı güç kazanmayı amaçlıyor. Ergenekon’un “ekonomisi” Bununla birlikte Ergenekoncular neo-liberalizmin gerekliliklerine uyum sağlamaya yönelmiş durumda. Sermayenin devlet fideliğinde büyüdüğü, “devlet sınıflarının” sermayeyi haraca tuttuğu eski günlerin geride kaldığını gören Ergenekoncular, ekonomide Putinarşi (Putin+oligarşi) modeline sıcak bakmaktalar. Bu modele göre ekonomideki kritik sektörlere (enerji, telekomünikasyon, petrol, finans) bir kısmı (en fazla yüzde 49’ı) özelleştirilmiş devlet şirketleri hâkim ve bu şirketlerde kamu yararı değil kâr gözetilmekte. Sermayeye ise, eski günlerdeki gibi sınırlı desteğin tam aksine, ülke içinde ve dışında yayılım sağlaması için her türlü askeri ve siyasi destek de sağlanmakta. Ve sermayenin bu yayılımdan kopardıklarının bir kısmı da haraç olarak “devlet sınıflarına” dönüyor. Fay hatları Fakat kapitalizmin yapısal krizi içinde debelenen sermayenin ne bu haraca ne […]

Çekinmeden, yüreklilikle ve ısrarla başkaldırmak

Ataerki, erkeğin kadın ve çocuklar üzerindeki hegemonyasının üretimi ve yeniden üretimi üzerine kurulu toplumsal bir sistemdir. Ataerki içerisinde toplumsal yapının ilerleyişi, bu hegemonyanın devamlılığının sağlanmasıyla mümkündür. Bu minvalde kadınlar, erkekler ve çocuklar, üzerine düşen rolleri harfiyen yerine getirmelidir. Getirmediği takdirde toplumsal yapının devamlılığında ciddi problemler yaşanacaktır. Birlikte ama yalnız Bugün içerisinde yaşadığımız dünyada, Ataerki ve Kapitalizm, kendine özgü ve ayrık ilişkileri olan toplumsal sistemler olmalarının yanında; toplumsal yapıyı birlikte şekillendirdikleri bir durum da söz konusudur. Bu yüzden, Ataerkinin işleyişindeki herhangi bir işlevsel sorun, bir bütün olarak toplumsal yapıyı, söz konusu ikili ilişkinin (Ataerki ve Kapitalizm arasındaki “Patriyarkal Kapitalizm” olarak tarifleyebileceğimiz ilişkinin) kendisini ve ilişkinin karşı tarafını doğrudan etkileyebilir. Örneğin, toplumsal yapının bir parçası olarak “Ailenin” temelinde yaşanacak olan, erkeğin kadın ve çocuk üzerinde kurduğu hegemonyayı sarsıcı bir değişim; birbiriyle ilişki halindeki toplumsal yapının diğer parçalarını ve hatta bu ikili sistemin bütününü doğrudan etkileyecektir. Nasıl mı? Mesela kadının ikinci cins konumunun giderek aşınması, bugünkü üretim ilişkilerindeki kadınlara özgü “yardımcı işçi” pozisyonunu da değiştirecek bir durumdur. Kadınlar “esas işçi” olan erkekle eşit işe eşit ücret aldığında ve/veya ev içi yeniden üretim sürecindeki köleliği ortadan kalktığında, kapitalizmin “artı değer” üretiminin bir kolu işleyemeyecektir. Ya da, aynı değişim üzerinden akan dolaşımlarla, kendisini aile içerisinde erkeğin kadın ve çocuklar üzerinde kurduğu hegemonya üzerinden meşrulaştıran/var eden devletin halk üzerindeki etkisi de ciddi bir kırılma yaşayacaktır. Bu mantığa bağlı kalarak, bugün dünya üzerinde akarını bulamayan politik atmosferde, bahsettiğim ikili ilişki çerçevesinde kadın özgürlük mücadelesinin ne anlam ifade ettiğine dikkatlice bakmak gerekmektedir. Zamanın ruh halini kadınlar belirliyor Ataerki, özellikle yakın dönemdeki (elbette kadınların binlerce yıllık direnişlerini de arkasına alan) mücadelelerin sonucunda yer yer ciddi bir aşınmaya uğradı. Kadınlar, kazandıkları en temel insani haklarını bile ağır bedeller ödeyerek elde edebildiler. Zamanın ruh halinde toplumsal muhalefetin yer yer geri çekildiği ve toplumların sağ popülizme- ırkçılığa ve muhafazarkarlığa hapsedilmeye çalışıldığı bugün bile kadınların dünyanın dört bir yanında özgürlük arayışındaki ısrarcılığı devam ediyor. Fakat küresel düzeyde yaşanan çok yönlü kriz dinamikleri, ataerkinin en gerici unsurlarını yeniden canlandırmakla kalmayıp, kadınların […]

Muhafazakârlaşma, kapitalizm, ataerki

AKP/Erdoğan iktidarı 16 yıldır kadınların kazanılmış tüm haklarına el koymaya çalışıyor. Bunu yaparken kadın cinayetlerini, çocuk istismarını, şiddeti, tacizi, tecavüzü kendi zihniyetine uygun kılıflarla meşrulaştırıyor. Muhafazakârlaşma ve saldırılar Erkek egemen iktidarının kadınlara saldırıları son dönemlerde artan muhafazakarlaşma ile birlikte bir hız kazandı. Müftülere nikah yetkisi veren bir yasa kadınların tüm tepkilerine rağmen çıkarıldı. Aynı dönemde bir de -toplumsal cinsiyet rollerini çocukların zihnine küçük yaştan yerleştirmeyi amaçlayan- eğitimde müfredat değişikliği yapıldı. Yaratılmaya çalışılan “dini özgürlük” algısının aksine müftülere nikâh yetkisi veren bu yasa özellikle muhafazakâr kadınlar için ciddi tehlike oluşturuyor. Zaten çocuk evliliklerinde (çocuk istismarında) ve erkek çokeşliliğinde herhangi bir sıkıntı görmeyen erk zihniyetin eline bir de bu durumu meşrulaştırma aracı olarak “nikah yetkisi” verilmiş oluyor. Müfredat değişikliğiyle de hâlihazırda Ensar Vakfı ile imzaladığı protokoller ile çocuk istismarına bakışını tescilleyen MEB, kendi erkek egemen görüşlerinin devamcısı, kendilerine biat edecek bir nesil yetiştirme peşinde. Koruyucu yasa eksikliği Bunun yanında kadınların mücadeleleri sonucu çıkarılan fakat uygulamaya sokulmamış 6284 sayılı yasaya, medya aracılığıyla “yuva yıkan yasa” söylemleriyle saldırmayı da ihmal etmiyorlar.  Bu yasanın kadınları koruyan hükümleri uygulanmadığı için her gün onlarca kadın öldürülmeye devam ediyor fakat kimsenin bunlardan bahsettiği yok. Medya artan kadın cinayetlerini, tacizi, tecavüzü, şiddeti ve erkeklerin aldıkları tahrik indirimlerini görmezden gelirken, kadınları koruyan hükümleri olan bu yasayı ise manipüle etmeye çalışıyor. Yüceltilen erkeklik ve kapitalizm Mevcut iktidar tüm bunları sadece kadın düşmanı olduğu için yapmıyor. İktidar ayakta kalabilmek için kadınları kullanıyor. Kadınları ve çocukları evlere erkeklerin kölesi olarak hapsederken, ülkede uzun çalışma saatleri, düşük ücret, yoksulluk gibi birçok durumdan rahatsızlık duyan erkek işçileri evlerinde “efendi” yapıyor. Yargı ve polis teşkilatı kadınlara saldıran erkekleri cezasızlıkla ödüllendiriyor. Böylece yaratılan “erkek efendi, kadın ve çocuk köle” ilişkisi pekiştirilmiş oluyor. Kapitalizmin krizini sermaye lehine aşabilmek için kadınları eve hapsedip; hasta ve çocuk bakımı, ev ekonomisi idaresi, temizlik ve zorunlu cinsel hizmetle görevlendirmeleri yetmiyor. Yüceltilen erkeklik, […]

Şehir hastaneleri, sağlığın gaspıdır

Neoliberal politikalardan nasibini fazlasıyla alan sağlık hizmeti; AKP/Erdoğan iktidarında bir sektör haline gelmiş ve piyasalaşmış durumda. İç ve dış politikada Erdoğan’ı sıkıştıran kriz dinamikleri arasında ekonomik kriz son zamanlarda öne çıkıyor. Sürekli ahkâm keserek sermayenin karnını doyuramıyor. Bu yüzden özelleştirmelerle sermayeye yeni kaynaklar açıyor. Şirketin hastanesi Özelleştirme kapsamında, 2014 yılında Sağlık Bakanlığı, tüm hastaneleri şehrin dışında yer alan “şehir” hastanelerine taşıma kararı aldı. Sayılamayacak kadar sorunu olan şehir hastanelerinin görünen ilk sorunu uzaklığı. Bu da en çok kadınları olumsuz yönde etkiliyor. Son dönemde sağlıkta yaşanan muhafazakarlaşma ile kadavralara kıyafet giydirildiğini, hastalara “haremlik selamlık” uygulandığını, kadınların en çok çalıştığı alan olan sağlıkta yaşanan taciz ve tecavüzlerin, erkek egemenliğinin ayyuka çıktığını çokça görmüştük. Şehir hastaneleri uygulaması da, sağlıkta bu dönüşümü besleyen nitelikte… Sağlık kadınlardan uzakta Dışarıdan bakıldığında oldukça lüks ve kullanışlı görünen şehir hastanelerine bir de kadınların pencerelerinden bakalım. Gerçi o mesafeden görmek zor olacak ama! Bütün yaşamlarını ev içerisinde çocuk ya da yaşlı bakımı, yemek ya da temizlik ile geçirmek zorunda bırakılan kadınlar; genelde son raddeye gelmeden hastaneye gitmeyi “tercih etmezler”. Acı çekmekten hoşlandıklarından falan değil tabiî ki. Bu koşturmaca içerisinde erteler dururlar sağlık ihtiyaçlarını. Erkek egemen iktidar hastaneleri alıp şehrin öbür ucuna taşıdığında bu, daha çok para, daha çok yol ve zaman harcamak anlamına gelmektedir. Özellikle ev emekçisi yoksul kadınlarda üçünden de yok! Var olsa bile kontrolü ellerinde değil. Şehir hastaneleri projesi ile kadınlar sağlık hizmetinden koparılmaktadır. Bu kadar uzağa kurulan hastaneler, kadınları, sadece ilk aşama tedavisi yapan “Aile Sağlığı Merkezlerine” mahkûm etmektedir. Daha ileri boyutlar gerektiğinde erteleme artacak, kadınlar tedavilerini yarıda kesmek zorunda kalacaklardır. Keyfî sağlık hizmeti Kendi tedavilerini sürdürebilmek için kocaya ya da babaya bağımlı kılınan kadınların sağlık hizmetinden yararlanmaları ancak çevrelerindeki erkeklerin işleri bitince ya da keyifleri isteyince mümkün olacaktır. Kadınlar için sağlık, ancak çok ciddi durumlarda yararlanılabilecek bir hizmete dönüştürülmektedir. Bugün sağlığı kadınların kullanımından uzaklaştıran erkek […]

Kanal İstanbul sermayeye akacak!

AKP/ Erdoğan iktidarı; yeni bir katil projenin temellerini atıyor. İstanbul’un ve Marmara Denizinin 9 bin yıllık dengesini kökten değiştirecek Kanal İstanbul projesinin güzergâhı birkaç gün önce Ulaştırma Bakanı Ahmet Aslan tarafından açıklandı. Buna göre 45 km boyunca sürecek kanal; Küçükçekmece- Sazlıdere-Durusu hattında açılarak Marmara’yı Karadeniz’e bağlayacak. Adı kadar çılgın olan bu proje, elbette bir havuz problemi kadar basit bir matematiği içermiyor. Yaklaşık 10 bin yılda kurulmuş bir ekolojik dengeyi etkiliyor. Binlerce yıllık denge Bundan yaklaşık 10 bin yıl önce, bir tatlı su gölü olan Karadeniz zamanla aşınarak Boğaz’ı oluşturmuş ve Marmara’ya akmaya başlamıştır. Tuzluluk oranı çok düşük olan Karadeniz daha hafiftir ve Marmara’nın yaklaşık 30 cm üzerinden akar. Marmara ise daha ağır ve tuzlu olduğu için aşağıdan ters akıntı ile bunu dengeler. Bu iki su birbirine karışmaz. Her yıl milyonlarca metreküp tatlı ve aynı zamanda yoğun sülfürlü su, Tuna Nehri, Karadeniz, Marmara ve oradan da Cebelitarık’a yol alır. Bu hassas dengede, birileri gelip akan suyu arttırmadan bir musluk daha açarsa Marmara üzerindeki 30 cm’lik su seviyesi giderek düşer. Su seviyesi de Akdeniz suyu ile tamamlanır. Karadeniz’in tuzluluk oranı artar. Oksijen azalacak Boyutları itibariyle Marmara’daki dengeyi kuramayacak olan kanal nedeniyle Karadeniz’in kirli suları hızla Marmara’ya akacak. Dengeler tam da burada bozulmaya başlayacak. Yukardan akan sudaki besin maddeleri zamanla oksijenle çözünüp dipteki Akdeniz suyuna karışıp oradaki besin değerini yükseltir. Suda yükseklik bariyeri olduğu için bu oksijenli su yukarıya karışmaz. Kanalla birlikte zamanla alt tabaka oksijensiz kalacak. Bu oksijensizlik binlerce yılda kurulmuş kimyasal dengeyi altüst edecek, alttaki hidrojen sülfür oranı giderek artacak ve her lodosta Marmara çürük yumurta kokacak. Canlı yaşamını tehdit Bu sular elbette yerinde durmayacak. Zamanla Karadeniz’in de dengesi bozulacak ve Körfez’de canlı yaşamı sona erecek. Sorun sadece bununla bitmeyecek. Bu kanal, İstanbul’un bir parçasını koparıp denizin ortasında bir adaya dönüştürecek. Bu adadaki tatlı yer altı suları zamanla deniz suyu ile […]

Erdoğanizmin şahini: Süleyman Soylu

Erdoğan’ın en çok zayıf düştüğü anda devreye girerek iktidara ortak olan çeşitli güçlerden bir tanesi Mehmet Ağar-Süleyman Soylu kliği oldu. 90’lı yıllarda özellikle İçişleri Bakanlığı kadrolarında başta polis teşkilatı olmak üzere yuvalanan Ağar ve grubu, zamanla oldukça organize bir suç aygıtı geliştirmişti. Bu kontrgerilla örgütü halk güçlerine karşı binlerce faili meçhul cinayetin, yargısız infazın, kaçırmanın, işkencenin sorumlusuydu. Soylu’nun çıkışı Ergenekon operasyonları sürecinde bir süre ortalıkta görünmeyen Ağar, Cemaat-AKP ayrışmasıyla birlikte yavaş yavaş yeniden boy göstermeye başladı. Bu kez ön plana kendisi değil, onun sözcülüğünü yürüten yeni bir yüz geçmişti: Süleyman Soylu. Mehmet Ağar’cı Süleyman Soylu oldukça sert bir Erdoğan karşıtlığından, adım adım önce Erdoğan sempatizanlığı çizgisine gelmişti. Ardından onun destekçisi, sonra iktidarının bileşeni, 15 Temmuz sonrası da iktidarının ortağı çizgisine sessizce geliverdi. Mehmet Ağar’ın eski Türkiye’deki koltuğu yeni Türkiye’de Süleyman Soylu’ya veriliyordu. O artık İçişleri Bakanı idi. Adlandırılmayan rejim Baskıcı iktidarlar kitleler gözünde baskılarını uluorta yapabildikleri ama adlandırılmaktan, tanımlanmaktan kaçınabildikleri oranda güçlü görünürler. Yasa tanımaz Erdoğanizm iktidarı, tanımlanmaktan ve adlandırılmaktan “terörle mücadele, FETÖ, PKK, YPG, Gezicilerle mücadele” söylemleri ile kaçmaya çalışıyor. Soylu bu konseptin önemli bir uygulayıcısı. “Ne yaptımsa yasalar çerçevesinde yaptım” diyen Ağar’ın iktidar içerisindeki sözcüsü. Erdoğan’ın sopası. İktidarın kötü polisi. Üstelik ekonomik kriz ortamında dünya genelinde trendi yükselen otoriteryanizmin istediği tarzda bir profil. Soylu konsepti Soylu konsepti kendisini tekrar eden bir döngü içerisine yerleşiyor. Önce iktidarın özniteliği açığa vuruluyor: Örneğin Hatun Tuğluk’un cenazesindeki provokasyonun içerisinde görünüyor. Polise uyuşturucu satıcılarının bacaklarını kırma talimatını veriyor. Gözaltında infazlara davetiye çıkaran söylemler saçılıyor. Ağzından hakaretler, tehditler, aşağılamalar eksik olmuyor. Ardından bütün bunların meşruluğuna halel getirmeyecek şekilde “hukuk, hukuk devleti, demokrasi” gibi kavramların ardına sığınıyor. Bu kavramları yeniden tanımlıyor. “Terör”ün, “dış güçler”in, “vatan hainleri”nin olduğu yerlerde bu kavramlar yeniden tanımlanmalı elbette. Modern tarihin en büyük baskıcı rejimleri hep birer “hukuk devleti” ya da “cumhuriyet” olarak tanımlanmıyor muydu? Zirvedeki gerilim Erdoğan bir Osmanlı-Bizans devşirme […]

Nehirden denize özgür Filistin! – Utku ŞAHİN

Emperyalist saldırganlığın kirli elleri bir türlü temizlenmiyor. NATO projesiyle yıllardır fiilen işgal altında yaşayan Filistin halkına, yakın zamanda bir darbe daha vurulmak istendi. ABD tarafından Kudüs resmi olarak İsrail’in başkenti kabul edildi. Irak ve Suriye’de devam eden hegemonya mücadelesinden sonra hedef tahtasına yeniden Filistin koyuldu. Peki, Filistin’e yönelik saldırganlık ve bunun karşısında 68’den bugüne yükselen gençlik mücadelesi nereye dayanıyor? 68 gençlik hareketleri Tarihte biraz geriye gittiğimizde, ikinci emperyalist paylaşım savaşı sonrasında dünyanın, NATO ve karşısındaki sosyalist/halkçı rejimler arasında ikiye bölündüğünü, iki kutuplu dünya düzenini oluşturduğunu görürüz. Bunun yanında Ho Chi Minh önderliğinde Vietnam’da ABD’ye karşı bağımsızlık savaşının kazanılması, Küba devriminin halklara verdiği moral, antiemperyalist, sömürge karşıtı duruşu giderek güçlendiriyordu. 68 gençlik hareketinin tohumları, tam da bu koşullarda filizlendi. 1960-70li yıllarda emperyalizme ve yerli işbirlikçilerine karşı “tam bağımsızlık ve demokrasi” talebi ile kampüslerin de dışına taşan, toplumsal bir muhalefet hareketi haline geldi. Elbette 68’lileri oluşturan ruh, anti-emperyalist mücadeleden ibaret değil, başkaca birçok nedene dayanıyor. 68 kuşağı ve Filistin direnişi Türkiye 68 hareketinin karakterinde önemli etkiye sahip direnişlerden biri, Filistin halklarının kurtuluş mücadelesidir. Filistinliler, İsrail tarafından 1948 yılında başlatılan işgal dönemini “El Nakba” yani “Felaket” diye anar. Günümüze kadar süregelen savaş yüzünden mazlum Filistin halkı Siyonist rejimin işgali altında yaşamını sürdürüyor. İşgal altında olan Filistin’de büyük kırılma, 1967’de “6 gün savaşlarını” kazanan İsrail’in işgal topraklarını genişletmesiyle yaşandı. Bu hamleyle birlikte aynı zamanda Filistin’de bağımsızlık arayışıyla ciddi direnişler gerçekleşti. Bu direniş, devrimci gençlik açısından bir işaret fişeği oldu. Başta Deniz’ler olmak üzere, 68 kuşağına mensup yüzlerce devrimci genç, siyonizme ve emperyalizme karşı dayanışma amacıyla, hem fikirsel hem de fiziksel olarak Filistin direnişinin yanında oldular. Türkiye’nin NATO yanlısı dış siyaset anlayışının aksine, 68’liler “dünya halklarının kardeşliği” şiarıyla, halkçı, devrimci mücadelelerin yanında dayanışmayı daima yükselttiler. Türkiye devrimci hareketinin öncü öznelerinin adımları, Filistin topraklarında gezindi. 6. Filoyu denize dökenler Anti-emperyalizmin dışavurumu pratik eylemlerde de açığa çıkıyordu. […]

Neo-Osmanlıcılık bitmedi daha yeni başlıyor! – Hasan FERAMUZ

Neo-Osmanlıcılık, iktidara geldiğinden bu yana  AKP’nin politikalarına, iniş-çıkışlarla olsa da, yön veren en önemli düşünce olmayı sürdürüyor. Sözcüsü olduğu sermayenin yeni pazar ihtiyacının da iteklediği bu düşünce, şimdilerde AKP’nin içeride ve dışarıda yaşadığı krizler için de bir “kurtuluş” imkânı sunuyor. Kudüs hamaseti içeriye Man Adaları Belgeleri ve Rıza Zarraf’ın itirafları ile içeride sıkışan AKP’nin imdadına Trump’ın Kudüs kararı Hızır gibi yetişti. Bu karara karşı gösterdiği tavırla “ümmetin lideri” olduğunu tekrardan gösterme şansı yakalayan Erdoğan, İslam İşbirliği Teşkilatı’nı (İİT) İstanbul’da topladı. Bolca tehdidinin, hamasetin havada uçuştuğu bu toplantıda İsrail’e yönelik herhangi bir yaptırım kararı alınmadı. Üstüne üstlük bir kahramanlık edasıyla Filistin Devleti’nin başkentinin Doğu Kudüs olduğu ilan edildi! Doğu Kudüs, Hamas’ından FHKC’sine bütün Filistin örgütlerin reddettiği, 1967 sınırlarını esas alan Filistin’in başkenti. Böylece bu karar, Mavi Marmara anlaşmasında fiilen kabul edilen, Kudüs’ün İsrail’in başkenti olduğu kararına giden yolda önemli bir eşiğin aşılması anlamına geliyor. Çünkü Batı Kudüs’ü işgal ederek ele geçiren İsrail’in bu işgalini tanıyıp “bari Doğu Kudüs Filistinlilerin olsun” diyorsanız, yarın “aslında Kudüs’ün tamamı İsrail’indir” demenizin önündeki engel nedir? Dolayısıyla Kudüs hamasetinin dışarıdan çok içerideki “Müslüman hassasiyeti” yönelik bir içerik taşıdığı ortada. Ceddin deden, neslin baban Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanı Abdullah bin Zayed’in, Medine’deki kutsal emanetleri İstanbul’a getiren Fahreddin Paşa’yı hırsız olarak gösterip, Erdoğan’ın dedelerinin Müslüman Araplarla ilişkisi buydu diyerek attığı tweet Neo-Osmanlıcıları hareketlendiren bir diğer olay idi. Bu tweete karşı, son padişah Vahdettin’in teslim ol emrine rağmen Medine’yi terk etmeyen Fahreddin Paşa’yı ceddi olarak tanımlayan Erdoğan, “Sizin ceddiniz neredeydi?” diyerek BAE’nin en yakın müttefiki Suudların İngilizlerle işbirliğini hatırlattı. Böylece Erdoğan ABD-İsrail’le işbirliğini büyüten Suudilerle BAE’nin geçmişine vurgu yaparak hem Arap dünyasına ümmetin liderinin kim olduğunu göstermeyi hem de içeriye Suudi-BAE’ye karşı Katar’a verdiği desteği meşrulaştırmayı amaçlıyor. Tabi içeriye verilen “Osmanlı’ya karşı kurulan komplolar bize de kuruluyor” mesajı da cabası. Bitmeyen Suriye sevdası Şam’da namaz kılma ve Esad’ı devirme […]

Sermayenin çürüyen medyası

Kitle iletişim araçları -gazete, dergi, televizyon, radyo- yani bir bütün olarak medya, egemen ideolojiyi yayarak özneyi (bireyi) etkisi altına alıp, tarafsızlığı yok etmek ister. Medyanın gelişimi ile birlikte yapılan her film, dizi ve reklam, istenilen ideoloji ile yüklenilebilir ve bu ideolojiyi kitlelere aktarabilir. Yani medya en işlevsel haliyle egemen ideolojiyi yeniden üretmek ve idame etmek için vardır. Bu şekilde toplumsal süreçler egemen yapıların istediği şekilde formüle edilebilmektedir. Bugünkü ve Türkiye’deki haliyle burjuva ideolojisinin temsilcisi AKP/Erdoğan iktidarı medya araçlarını devletin bütün imkânlarını kullanarak elinde tutmaktadır. İktidarını sağlamlaştırmak, sorgulatmamak ve ileriye taşımak için medya, ona oldukça yardım etmektedir. Medya sahipliği ticaretin anahtarı 40 medya kuruluşunun üçte ikisinden fazlası, inşaat, enerji, madencilik ve turizm gibi alanlarda faaliyet gösteren şirketlere ait: Doğan, Doğuş, Demirören, Ciner, Albayrak, Turkuvaz/Zirve/Kalyon, İhlas gibi…  (“Türkiye’de medya kimin elinde” Elif Akgül, BİANET 2016). Ana akım medyanın çoğunlukla burjuvazinin doğrudan kendisi olduğunu görebildiğimiz bir istatistik. Medya şirketlerinin sahipleri bu kadar çok alanda ticaret yapınca, alınacak ihalelerden  reklamcılık alanına kadar birçok konuda devlet ve hükümetle ilişki halinde olması gerekecektir. Bu da, iktidar ve politikaları hakkında eleştirel habercilikten uzaklaşmaya hatta mümkünse doğrudan onların istedikleri doğrultuda haber, program ve dizi servisleri yapmaya sebep olmaktadır. Böylelikle iktidar politikaları doğrudan, gizlemeden medya kurumları aracılığıyla halka aktarılmaktadır. Mesela en çok izlenen televizyon kanallarının sahibi Turkuvaz Medya, Erdoğan iktidarına oldukça yakındır ve sermayesini büyütmesinde Erdoğan’ın “lütuflarını” unutmayacaktır elbette… En çok takip edilen bir diğer medya araçları Doğan Grubu’na ait… İktidarla ilişkileri zaman zaman en çok gerilen Doğan Grubu’nun bile işine geldiğinde yandaş medyadan aşağı kalır bir tarafı yok. Algıyı şekillendirmek Tekelleşmiş ve iktidar politikalarına göre şekillenen medyanın en etkili aracı görsel olarak algıya ve hafızalara daha hızlı nüfus edebildiği için televizyondur. Televizyondaki programlar, diziler ve haberler toplumsal yaşamın en önemli belirleyenlerinden biri… Medya haber üretim sürecinde ortaya yeni bir şey koymaz, zaten olmuş veya var olan bir olayı […]

ROTA: Zarrab konuştu, Kılıçdaroğlu açıkladı ama onlara kalmayacak. Bu pisliği halk temizleyecek…

Son günlerde Erdoğan ve AKP iktidarı, Reza Zarrab’ın itirafçı olması ve Kılıçdaroğlu’nun açıkladığı Man Adası belgeleri ile zor günlerden geçiyor. Reza Zarrab’ın itirafçı olduğu dava, İran üzerindeki ambargonun delinmesi, kara para aklama, bankacılık sahtekârlığı merkezli olsa da, şimdiden AKP hükümetinin yolsuzluk karnesine bir çentik daha atmış durumda. Bankacıların, bakanların, Erdoğan ve ailesinin etrafında dönen milyonlarca Euro değerindeki rüşvet ağından bahsediliyor. Bu iddialar her zamanki gibi yalanlanmaya çalışılıyor, fakat yapılan açıklamalardan da anlayacağımız üzere minareyi çalan iktidar için uygun ve kullanışlı bir kılıf bulmak giderek zorlaşıyor. Süreç henüz bitmedi, fakat bakanların ve bankacıların isminin ardından Erdoğan’ın adı da davada anılmaya başlandı. Bu dava başından beri siyasi bir davaydı. Sebebi ise, Erdoğan/AKP iktidarının emperyalizmin içerisinde bulunduğu hegemonya krizinden yararlanarak hareket alanını genişletme çabası, ABD ile “şark kurnazlığı” düzeyinde ilişki kurması, zaman zaman tehditkâr tavırlar sergilemesi… ABD küçük şamarlarla dizginlemeye çalıştığı bu gidişatı şimdi sert bir tokatla yönlendirmeye çalışıyor. Öte yandan ABD’nin tanımladığı ticari ambargoların ve uluslararası piyasa kanunlarının delinmesi, yani emperyalist devletlerin ve Finans-Kapital’in kendi tanımladığı “suçlar”, onların kendilerinin birer suç örgütü olduğunu değiştirmiyor. Dolayısıyla bu dava ile birlikte açığa çıkan suçların esas olarak kime karşı işlendiğinin altını çizmek önemli. Cenneti yeryüzünde yaşayanlar Bir de son dönemlerde Paradise ve Panama belgeleriyle açığa çıkan vergi kaçırma olayları var. Anladığımız kadarıyla bize ahiretteki cennetin propagandasını yapanlar yeryüzünde cenneti keşfetmişler. Kılıçdaroğlu’nun yayınladığı belgelerde de adı geçen Man Adası gibi yerler “vergi cenneti” olarak bilinir. Vergi kaçırmak için bu cennetlerde kurdukları offshore şirketlere milyonlarca dolar aktaran Erdoğan’ın yakın çevresi ve Başbakanın oğulları bu sayede zenginliklerini kat be kat arttırmışlar. Devletten milyonlarca dolar vergi kaçırdıkları cennetleri kendilerine tahsis edenler, öte yandan gazoza bile vergi koyarak işçinin ve emekçinin cebindeki üç kuruşa da göz dikiyorlar. Elektrik, doğalgaz, su gibi en temel yaşam kaynaklarına koydukları vergilerle soygunculuk yapanlar, halkın vergilerle ayakta tuttuğu devlet aracılığıyla rüşvet alıyor, kendi paracıklarını ise […]

Vergilerle devletin değil sermayenin değirmeni dönüyor!

Kamu kurumlarının en güzel köşelerini verginin önemi ile ilgili sözler kaplasa da, vergi; alıcısı devletten çok sermayenin can simidi olmaya devam ediyor. Türkiye burjuvazisi, devleti aracı olarak kullanarak vergi silahıyla talanını ve yağmasını büyütmeyi hedefliyor. Tepki geri adım arttırdı Hükümet tarafından açıklanan ve 2018-2020 yıllarını kapsayan Yeni Orta Vadeli Program, vergi artışlarıyla dikkat çekti. Bu programa göre otomobillerden alınan Motorlu Taşıt Vergisi (MTV) 2018’den itibaren yüzde 40 artırılırken, şans oyunlarından alınan vergi iki kat artırılarak yüzde 20’ye yükseltildi. Ayrıca sigara kâğıdından Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) alınılması öngörülürken, gelir vergisi tarifesinde üçüncü dilimde bulunan emekçilerin maaşlarından alınan doğrudan vergi oranı yüzde 27’den yüzde 30’a çıkarılıyor. Yapılan vergi artışlarına gelen tepkiler üzerine MTV’deki artış yüzde 25’e çekilirken, elde edilecek gelirin büyük kısmının Savunma Sanayi Fonu’na aktarılacağı ifade edilerek “Vatan-Millet-Sakarya” söylemiyle bu tepkiler dindirilmek isteniyor. Dolaylı vergiler artıyor Askeri harcamalar bahane edilse de vergi artışının esas nedeni “bütçe açığı”. Askeri harcamaların yanı sıra 16 Nisan referandumu sürecinde devletin kesesinden hesapsızca saçılan paralar, Diyanet ve Ak Sarayın bitmeyen giderleri, devasa bir bütçe açığına neden oldu. Öyle ki 2017 için öngörülen 47,5 milyar TL bütçe açığı, acilen çıkarılan torba yasayla 89,2 milyar TL’ye yükseltildi. Ve bu açığın kapatılması için bedeli ödeyecek olanlar ise üç kuruş birikimiyle otomobil alma hayali kuran, şans oyunlarıyla zenginliğe bir hamlede ulaşmak isteyen ve kaçak sigarayla derdini gidermeye çalışan emekçiler olacak. Nitekim devlet bütçesinin yükünün zengine mi fakire mi yıkıldığını gösteren doğrudan ve dolaylı vergi arasındaki oran Türkiye tarihinde görülmemiş düzeye ulaştı. Kazanç üzerinden alınan doğrudan verginin oranı yüzde 30 iken; et, süt, benzin, ekmek, elbiseden alınan dolaylı vergi yüzde 70. Örnek vermek gerekirse Almanya’da dolaylı vergi yüzde 28, doğrudan vergi yüzde 72; İngiltere’de dolaylı vergi yüzde 46, doğrudan vergi yüzde 54 oranında. 1 hafta içinde benzine 25 kuruş (26 Ekim’de 9 kuruş, 31 Ekim’de 12 kuruş), motorine 31 kuruş (27 […]

Erdoğanizm’in yeni eğitim sistemi

Eğitim sistemi tarihimiz boyunca bir istikrara kavuşmamış olsa da, en kaotik dönemini şimdilerde yaşıyor. Evet, eğitimde geniş bir dönüşüm sürecinin içerisindeyiz. Bir yandan müfredat değişikliği, bir yandan özel okulların yaygınlaştırılması, bir yandan sürekli değişen sınav sistemleri, bir yandan değişen yönetmeliklerle önü daha da açılan imam hatip liseleri, eğitimde çok yönlü bir değişim yaşanmasına neden oluyor. Daha çok İslamlaşma ve gericileşme olarak tartışılan bu süreç aslında tek bir kaynaktan (Erdoğan’ın temsil ettiği İslam’dan) beslenmiyor. Bu büyük oranda doğru ve birincil önemde. Ancak bu dönüşümün bir diğer ekseni neoliberalizmdir. İşin bu boyutunu tartışmaya katmadan yapılan değerlendirme eksik kalacaktır. Devletin sembolik iktidarı Fransız sosyolog Pierre Bourdieu devletin iktidarının tesis edilmesinde şiddet, ekonomi ve kültürel araçların tekelleşmesinin yanı sıra, bu düzenin devamlılığını sağlayacak bir “sembolik iktidar”dan da bahseder. Sembolik iktidar, merkezileşen ve tekelleşen kurumlara meşruiyet ve değer verip, onların toplumsal alanda ve kitlelerin zihninde kusursuz bir şekilde işlemesini mümkün kılan iktidar türüdür. Bu iktidar biçimi neyin iyi neyin kötü olduğuna, neyin istenir neyin istenmez olduğuna, ahlâk yargılarına, değer yargılarına, doğrulara yanlışlara karar verir. Ders kitapları ve okullar sembolik iktidarın tesis edildiği aygıtlardan bazılarıdır. Meşru olan kültür ve yaşam biçimi buralarda tesis edilir. Meşru olmayanlar ise buralarda teşhir edilir, düşmanlaştırılır. Böylece maddi iktidarın yanında, düşünsel iktidar da inşa edilir. Erdoğan’ın sembolik iktidarı Tesis edilmiş demokratik bir düzenimiz olmayınca, devletin “meşru sembolik iktidarı” kolayca el değiştirebiliyor. Devletin eski sahiplerinin (kurucu unsur olan TSK ve memur kökenli devlet bürokrasisi) müesses nizamı ve onun ideolojik aygıtları, 15 yıllık AKP iktidarı süresine yayılmış bir şekilde aşınmaya uğratıldı. Eğitimin içeriği de bu aşınmadan nasibini aldı. İktidara gelmesiyle zaman içerisinde devletleşen AKP, eğitimde kendi ideolojik düzenini adım adım tesis ediyor. Bu olgunun zirve noktası da bu yıl yaşanıyor. İtalyan Marksist Antonio Gramsci “Her hegemonya ilişkisi kaçınılmaz olarak bir eğitim ilişkisidir” diyordu. Anlaşılan AKP/Erdoğan bu ilkeyi (ironik bir şekilde) iyi analiz etmiş. […]

Avusturya’da Büyük Sermayenin Zaferi

Almanya genel seçimlerinden iki hafta sonra Avusturya’da da genel seçimler gerçekleştirildi. Tıpkı Almanya’da olduğu gibi, Avusturya’da da sonuçlar ciddi bir “sağa kayış”ı gösteriyor. Bu sonuçları doğru bağlamda okumak adına önce kısaca ülkede uzun zamandır belirleyici bir güç olan politik sisteme bakmamız gerekiyor. …

ROTA: Halk güçlerinin iki yolu*

Türkiye’de uzun süredir egemenler arasında, devlet işleyişi ve sermaye birikiminin yönetilmesi üzerine bir çatışma yaşanmaktadır. Sürekli derinleşen devlet ve hegemonya krizleri içerisinde, AKP/Erdoğan rejiminin meşruiyeti, hileli referandum ardından büyük bir darbe almış durumda. Rejim kendisini kurtarmak adına devreye sokulan “başkanlık diktatörlüğü”nün inşası yolunda, gitgide zora ve baskıya başvurmak zorunda. Nitekim her gün yeni bir operasyon, tutuklama, gözaltı, infaz, siyasi linç olaylarına tanık oluyoruz. Görünen o ki; baskı politikaları sermaye güçlerinde de panik yaratmış. Bu yüzden sermaye dolaşımının güvenliğini garantiye alan bir toplumsal restorasyon hamlesi devreye sokuluyor. Evet, Batı destekli finans-kapital Akşener/CHP merkezli açık bir restorasyon hamlesi için düğmeye bastı. Restorasyon hamlesi bolca “demokrasi, adalet, hukuk devleti, AB ile daha iyi ilişkiler, insan hakları” gibi  söylemler içeriyor. Fakat amaçlanan elbette bunlar değil. Amaçlanan şey, 2019’da Erdoğan’dan kurtulup,“ılımlı”, sermayenin çıkarlarına daha uyumlu ve nihayetinde TC devletini “kurtaran/koruyan” bir geniş merkezi, iktidara getirmek. Demokratik Devrimi tamamlamak Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu esnasında gerçekleştirilmemiş ya da yarım bırakılmış bir demokratik devrimden söz edilebilir. Oldukça cılız bir sanayileşme gerçekleşse de, tasfiye edilmeyen vurguncu tefeci-bezirgan sermaye ile uluslararası finans kapital, yeni Türk Devletinin iktidar koltuğunu çoğunluğunu askerlerin oluşturduğu devlet sınıflarıyla paylaştı. Üstelik devralınan bu antika devletin temel niteliklerinde pek fazla değişikliğe gidilmedi. Halkın kendisi de bu sürecin tam bir öznesi olamadı. Çünkü kurucu irade halkı koyun sürüsü olarak gören ve onun örgütlü gücünden ödü kopan bir sınıfsal geleneği bünyesinde barındırıyordu. Ortaya çıkan rejim oligarşik-totaliter bir despotik cumhuriyet oldu. İçinde halkın zoruyla zorla sokulmuş olan kimi demokratik kazanımlar olsa da, bu kazanımlar kurumsal bir işleyişle korunmadığı için sık sık yok olmakla karşı karşıya kalabiliyor. Ve her dönemde bütün o kazanımları bir çırpıda atmaya-tasfiye etmeye hazır bir devlet sistemi var. Mecburen kısaca ve kabaca yapılan bu giriş, sadece tarihsel bilgi vermek amacıyla yapılmadı. Devletin despotik yapısı ve sermayenin asalak karakteri bugün halen sürmektedir. Bu olgular bugün, siyasi ve toplumsal mücadeleyi şekillendiren, […]

Hic Rhodus Hic Salta!*

İçinde yaşayanların ayakta kalıp normal günlük düzenini sürdürmeye çalıştığı, ama her taraftan çıkıp gelen farklı gerilimler tarafından sürekli zorlandığı, başların dönüp nefes alış verişlerin gittikçe hızlandığı olağanüstü koşullarda yaşıyoruz. Faklı odaklardan yola çıkan ve farklı ihtiyaçların sözcüsü olan politik güçler, bir kırılma olasılığı tarafından zorlanan hareketli ve değişken güç dengelerinde tutunarak inisiyatif kazanmaya çalışıyor. Kaotik ortamın sürekli hareket halindeki karmaşık git-gelleri; evet, herkesi zorluyor ama aynı zamanda her güce kendisini geliştirebileceği olağanüstü fırsatlar da sunuyor. Güç, yaratıcı zeka, dayanıklılık ya da hamlecilik gibi kimi tutumlara diğer güçlerden daha fazla sahip olanlar, rakiplerinden daha fazla inisiyatif kazanıyorlar. Böylesi yoğunlaşmış dönemler, içindeki siyasal ve toplumsal güçlere, tarihin akışını kendi ihtiyaçlarını karşılayacak bir yöne doğru “bükme” imkanını veriyor. Nitekim, “Kader” Anadolu coğrafyasındaki bütün toplumsal güçlerin ve onların siyasal temsilcilerinin kapısını çalıyor ve “İşte sahne” diyor, “çıkın oynayın, oyunun sonrasında neler olacağı şimdi ve burada/2019’dan önce belli olacak, hata yapmayın ve beklemeyin, kaybedersiniz!” Gelin görün ki, sahne uçurumlarla ve mayınlarla dolu, üstelik zemin sürekli sarsılıyor! Bırakın sürekli, hızlı ve doğru hamleler yapabilmeyi, sıradan sayılabilecek basit hamlelerin bile normalde olduğundan çok zor yapılabildiği, hatta ayakta kalmanın marifet sayıldığı zamanlardayız. Gerilimin hayatın bütün alanlarına yayılıp çeşitli biçimlere bürünerek çoğalması ve sertleşmesi, karmaşanın artması, nereden geldiği belli olmayan ani akışların önüne geleni sürükleyip götürme yönündeki zorlamaları, yükselip-alçalan ve o arada aniden yön değiştiren siyasal dalgalanmalar, toplumsal ve siyasal yaşamın akış hızının yüksek risk içeren bir noktaya ulaşmış olması gibi güncel gerçeklikler, en ufak bir inisiyatif alışa bile çok sayıda risk ve bedel yüklüyor. Siyaset sahnesindeki bütün güçler, sarsılıp zorlanıyor. Sadece iddialı ya da istekli olmak yetmiyor; güçlü, kararlı, esnek ve kapsayıcı, cüretli ama soğukkanlı olunmalı. Her an yenileri çıkıp gelen ve önündeki her gücü yıkıp tasfiye etmeyi hedefleyen zorlamalara karşı, sürekli hareket halinde var olarak yaratıcı hamlelerle cevap üretmek ve bir biçimde ayakta kalıp yola devam edebilmek […]

Savaşçı ve bilge bir Alevi hareketi yaratılmalı

Sivas katliamı protestolarının atmosferinde meydana gelen dört gelişme Alevi hareketinin geldiği konumu önemle işaret etmektedir. Birincisi; Cami-Cemevi projesiyle Sünni İslam’la bütünleşen İzzet-ullah’un CEM vakfının son icraatı “Ramazan Cemi” yönergesi, Alevilikteki asimilasyonun ne boyutta olduğunu gösteriyor. CEM Vakfı’na bağlı cemevlerinde böylesi uygulamalara gidilmesi belki tek başına sorun görünmüyordu. Ama “yönergenin” Pir Sultan Dernekleri cenahında da karşılık bulması, sorunu boylu boyunca önümüze serdi. Tarihselliği eksik ama olumlu bir bildirge İkincisi; 4 Temmuz’da yayınlanan “ Hacı Bektaş Bildirgesi” oldu. “Yol Erkan Bildirisi” olarak da bilinen bildiri, hem Alevi hareketince hem de iktidar mensuplarınca çok tartışıldı. Asimilasyona ve İslam takiyelerine karşı ortaya konan bildirge “öze dönüş” kaygısıyla yazılmıştı. Fakat Alevilerin önemsediği İmam Ali, 12 İmamlar, 7 ulu ozanın bildiride olmaması çok dikkat çekiciydi ve bu büyük bir eksiklikti. Bildirge cesareti ve Alevilik öz değerlerini yansıtmasıyla olumluluk taşıyor, Alevilerin “Kadim Tarihine” inebiliyordu belki; ama “tarihsel gelişiminin” yanından bile geçmiyordu. Esas sorun “ulusalcı” yaklaşımdır Üçüncüsü; Osman Baydemir’in 2 Temmuz Katliamı anmasında Sivas’ta yaptığı tartışmalara yol açan açıklamadır:”Buraya acıya ortak olmaya geldik. Buraya üç karanfil bıraktık. Biri Şeyh Sait torunları adına, diğeri Seyit Rıza torunları adına ve üçüncüsü Hacı Bektaş ve Pir Sultan torunları adına bırakılan karanfillerdir”. Alevi önderlerinin yanında Şeyh Sait isminin birlikte anılması birçok Alevi önderce kabul görmemiştir. Böylesi bir yerde ve zamanda açıklamalarda Alevilerin hassasiyetini göz önünde bulundurmak gerekirdi elbette. Ancak tartışmalardaki üslup, meselenin öz itibarıyla “Kürtler ve Aleviler” meselesi olduğunu açığa çıkarmıştır. Kastını aştığını belirterek özür dileyen Baydemir’in Diyarbakır Belediyesi Başkanlığı döneminde Alevi hareketine ne kadar katkı sunduğu bilinmektedir. Buradaki esas sorun Aleviler’deki Kemalist, ulusalcı, aydınlanmacı etkinin bir kere daha hortlatılmak istenmesidir. Yoksa açıklamaya bakıldığında, ezilen ve isyan eden önderlerin “birliğini” savunmaktan başka bir şey yoktur. Karşı açıklama yapanlar Seyit Rıza’nın bir Alevi önderi olduğunu ve 38 Dersim Katliamı’nın Atatürk döneminde yapılmış bir Alevi Katliamı olduğunu kabul etmekte midir ki? Vahim bir bildirge […]

Paylaşmak; dayanışmanın en güzel hali

Bugün içerisinde yaşadığımız kapitalist toplum, insan ilişkilerinin sonsuz yıkımından ve en çok da kadın bedeni üzerindeki patriarkal tahakkümden beslenmektedir. Kapitalizm, bu ilişkiden beslenerek idealize ettiği ve metalaştırdığı kadın bedeni üzerinden yeni bir “tüketim kültürü” yaratmıştır. Elbette kadının kendisini de, bu rekabetçi, bencil, ihtiyaçtan fazlasını tüketmeye dayalı kültürün içerisine hapsetmeye çalışmaktadır. Bu tüketim kültürünün kadın bedeni için öngördüğü güzellik ve standardize edilmiş beden anlayışında; kadın bedeni, görselliği ön planda olan bir cazibe aygıtı olarak kullanılmaktadır. Nihayetinde bu “ideal kadına” kavuşmak isterseniz, kendinizi bu tüketim kültürünün içerisinde bulmanız an meselesidir. Düzenli beden egzersizleri öneren programlar, kitaplar, DVD’ler, diyetisyenler, estetik ve cerrahi operasyonlar, kozmetik ve bakım ürünleri, sürekli yenilenen tekstil ürünleri… Bitmek bilmeyen yeni ihtiyaçlar… Rekabet ve aşırı tüketim sorunu İhtiyaçtan fazlasını tüketmeye ve her zaman ihtiyacınızın sınırlarını genişletmeye odaklı bu tüketim kültürü, rekabet, kıskançlık, bencillik gibi ilişki biçimlerinde beslemektedir. Bu yüzden, ataerkil kapitalizmin yaratmaya çalıştığı “ideal kadın”  algısı, kadının özgürleşmesi önünde çok büyük bir engeldir. Çünkü rekabet, kıskançlık, bencillik gibi kapitalizme özgü ilişki kurma biçimleri, kadınlar arasındaki dayanışmayı zayıflatır. Kadınların özgürleşme mücadelesinde en önemli durak olan kadın dayanışmasının zayıflaması ancak ve ancak patriarkal kapitalizmi güçlendirecektir. Bir özne olarak kadını ve kadının özgürleşme mücadelesini zayıflatacaktır. Bell Hooks’un dediği gibi “Ataerkil düşünce bizleri, erkeklerden aşağı gören, ataerkinin gözüne girmek için birbiriyle kıyasıya rekabet eden, kıskançlık, korku ve nefret besleyerek birbirini hor gören kadınlar olarak toplumsallaştırdı.” Paylaş, gülümse, gülümset Patriarkal kapitalizmin bize dayattığı bu tüketim kültüründen ve tüketim ilişkilerinden ancak kadın dayanışmasıyla sağ çıkabiliriz. Kapitalist tüketim çılgınlığına dur demek için kadınlar arasındaki dayanışmayı örgütlemek için “paylaşımı” yüceltmek gerekiyor. Mor Dayanışma hem kapitalizmin tüketim çılgınlığına karşı hem de kadın dayanışmasını ve paylaşmayı yükseltmek için birçok ilde ”Paylaş, Gülümse, Gülümset” sloganıyla birçok ilde takas pazarları kurmaktadır. Mor Dayanışma bu etkinlikle birlikte kadınlar arası paylaşmayı ve dayanışmayı pekiştiriyor. Bize dayatılan tüketim kültürüne karşı alternatif bir “paylaşım ve dayanışma” […]